Pagina-afbeeldingen
PDF
[ocr errors]

ry van de geene, die een calculatie van de uitwerking der beweeging en van een zo genaamde zaamentrekking gemaakt hebben, aanstonds aan hunne arbeid de grootse naamen, van Waare Natuurkunde of wiskunstige beginzelen van het gebouw der waareld , toeeigenen. Indien zy zyden dat God dit alles gemaakt heeft, ons alleen de beweeging en het gebruik daar van bekend gemaakt heeft, zo zoude hunne Natuurkunde weezendlyker, zeediger en bevattelyker zyn: En zy zouden ons op een aangenaame wyze oeffenen , in het geen gemaakt is om ons beezig te houden: daar nu de meeste Philosophen, door hunne zamenstellen ons door moejelyke weegen, tot besluiten die geen nuttigheid hebben, trachten te leiden.

Overtuigt te zyn, dat de Studie der beweeging ons nooit tot de Kennis van de natuur der zaaken zal brengen, is een groote zaak; dewyl wy daar door in onze kring zullen blyven; bepaalende de Natuurkunde tot de Kennis van het gebruik, dat wy van het geen ons omringt konnen trekken, wanneer men be

vind, dat het oogmerk waar toe God die doet

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

alle

[ocr errors][ocr errors][ocr errors]

alle de banden van het geen op der Aarde gevonden word, te zaamen bind, om dat alles aan zyn macht, aan zyne wysheid, beheersching en aan zyne dankbaarheid overgegeeven is Aldus geeft de ondervindende Natuurkunde , ons niet alleen voorschriften van een gezonde Zeedekunde, maar ook de middelen om ons, het zy door werkingen die reets onderzocht zyn , of door onderzoekingen die bequaam zyn om iets voordeeligs aan het licht te brengen, te oefenen. En dit is waarlyk de Natuurkunde, die weezendlyk en nuttig is. Maar is het wel zeeker, dat wy klaar konnen verstaan, in wat order en tot wat oogwit, alles wat ons omringt gemaakt en zo geschikt is ? zo men de Natuurkundige raadpleegt, dan is 'er niets onbevatbaarder: Maar luistert men na de Stemme der Natuur of de ondervinding, zo is niets eenvoudiger. Vraagt eens aan de Philosophen, hoe en waarom alles gemaakt is, zo zullen de Ouden zowel als de hedendaagsche, uw in een Doolhof van twistreedenen verwerren, om dat zy, niet de ondervinding, maar hunne gedachten raadplegen. Den een vind het wel stout, dan den Mensch zig als het middelpunt aanmerkt van het geen God rondom hem geplaast heeft, en schoon hy niets buiten den Mensch vind, dat daar gebruik van kan maaken, zo vind zyn Philosophische zeedigheid goed om te vraagen, of het gevogelte om den Mensch, of den Mensch om het gevogelte is geschaapen. En wat praaten zy niet al? want naar een diergelyke vraag, zo konnen zyden Mensch met en Zwyn, zon- 7 G 3 der

der onderscheid van zang of plicht gelyk stellen. Andere, om de werken Gods te verklaaren, gelooven dat zy het oogmerk Gods moeten laaten vaaren; meenende op een zeekere wyze, alles door de passer en winkelhaak te verklaaren: en om dat 'er eenige juistheid in die lienien is die zy trekken, zo verbeelden zy zig, het ontwerp van den Schepper, uitgevonden te hebben. Die groote bouwkonstenaars, maar zagt laat ons liever zeggen, die kruipende wormen, onderneemen ieder op zyne wyze om een zon toe te stellen, en ons een schets van het geheel-alte geeven, om dat zy twee Stroohalmen over elkander kunnen leggen, of eenige houten om in te woonen , konnen schikken : Ondertusschen belacht den een het werk van den ander. Laat ons dan niet langer gehoor aan hunne dwaasheeden

geeven, maar na de natuur luisteren. Het Opper-weezen, willende den Mensch scheppen, heeft een woonplaats voor hem bereid; Scheppende de Aarde, waar op hy hem wilde plaatzen, Deeze Aarde, heeft God zo voordeelig geplaast, dat ze deel aan de vertooning van het geheel-al konde hebben; en gelyk de zelve tot een Paleis voor den Mensch moest verstrekken, zo diende den Hemel en alle het overige hem tot verciering en bedekking. Spreekt niet van het geen God elders gedaan heeft, dat weeten wy niet. Het is genoeg, dat wy kennen het geen ons aangaat. Door een gevolg van het voorneemen Gods omtrend den Mensch, zo heeft den Schepper het licht geschaapen, om alles voor hem zicht- baar

baar te maaken, formeerende de lucht om te ademen, en het vuur om daar door te leeven. Uit het zelve ontwerp komen de metallen, het zout en de aardsche Hoofdstoffen voort 2

om alles te onderhouden en te vernieuwen ,

# noodig voor de Jnwoonders der AarC 1S,

[merged small][ocr errors]

Behelzende een naauwkeurig verhaal, van het aanmerkelykste dat geduurende de voorleede Maand, in Engeland is voorgevallen.

[merged small][ocr errors]
« VorigeDoorgaan »