Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub
[merged small][ocr errors][ocr errors]

longè alium esse Romanarum rerú ftarun, quantum ad earum adminiftrationem attinet , minimè neget , non pauca tamen de republ. disserit, quæ ad politicen omnino fpe&ant:& quum præ. clarè apud Ciceronem extent ad politicen pertinences sententiæ,habere Plinium contendo que illis nequaquam cedant : & quidem nonnullas, quo rarioresco etiam insigniores. Harum è numero eft ifta, pag 89 , Etenim ium maximè fauor e ambitio dominatur, quum sub aliqua specie feue ritatis delitefcere poteft. In co ponere & iftam pofa sumus

quæ non in eadem pagina sed in eadē epistola legitur, Nam fides in præfentia eos quibus refiftit , offendit : deinde ab illis ipfis fufpicitur laue datúrque. Quinetiam quod fit quorundam magiftratuum officium & quomodo suum eos tueri gradum oporteat , aliquot locis docet. Neque verò minus iis quæ ad politicen spe&ant , annu'meranda sunt quæ ad legum iurisque ciuilis sciêm

țiam pertinentia hoc epistolarum volumen habet. habet autom plurima. Quinetiam ad quzfionem quandam vel peritissimo iurisconsulto dignā prudentissimè ab eo responderi videmus, cpiftola decima libri quarti : dicentem tamen (pro sua modestia) se cum prudétibus contulisse.

Eine ille lubentius legit quæ ad ethica fue ad! echicen referri poffunt? Ne in his quidem à Cicerone superari Plinius dici poteft. Quo autera: plura huius probitatem nobis teftantur,eo maiorem varii illius de moribus sermones autoritatem apud nos habere debent. quum verum fit illud,

Τρόπος 39' δ'πίθων συλίγοντος, λόγε.
Quòd Hinsignes itidem fentétias (quarú non

[ocr errors][ocr errors][ocr errors]

tentur.

nullæ velut apoththegmata quædã funt) ed pettinences,legere cupiat,occurrent cùm alibi, tum pag.cvi, Multi famam, conscientiam pauci ve

Item pag. cxv, Retta ingenia debilitat verecundia,peruerfa confirmat audacia, Addam & tertiam, quæ mihi,dum illas scriberem , in mentem venit , ex pag. LXXVII. Conseruandum ved teris officij meritum nouo videbatur. Cuius reirarionem reddens, subiungit , Eft enim ita compararum vt antiquiora beneficia subuert as , nifi illa pofterioribus cumules. Nam quamlibet sape obliga. ti, fiquid vnum neges, hoc folum meminerunt quod negatum eft.

Neque ad hunc de moribus locum non pertinet illud principium epistolæ decimæ o&auæ libri o&aui, Falfum eft nimirü quod creditur vulgos testamenta hominum fpeculum esse morum.quü Domitius Tullus longè mel, &c. Quid principiu dico? in eo argumento magna pars epiftolæ versatur. Quinetiam non pauca locis aliquot fcribit de vita & moribus quorundam quos inter bene moratos iure optimo quis ponat , ficut & quarundanı fæminarum quas in numero bene moratarú non immerità quis habeat.

Quid quòd physica etiam nonnulla in his est epistolis inuenturus? Nemo enim mihi negauerit quin illa epistola(vt de aliis aliarum locis ta. çeam)cuius initium est, Attuli tibi ex patria mea pro munusculo questionem altißima ista eruditione dignißimă, tota inquam illa epistola cò pertinens argumentum tradetur.

Iam verò, fiquis nihil re illa quæ enumeraui, fed economica tantùm curare dicat , quanuis horum cognitio ex epistolis petiminimè soleat, mulea hîo tamen quæ ad eam faciant in promptu ei futura effe aio. Neque fortaffe ab illis alienæ censeri debeat plenæ dulcedinis epistola quas ad vxorem suam Calphurniam scribit: quã muruus coniugum amor fundamentum æcono. mices videri possit

. Quinetiam , quum res ruAicæ. quandam Gbi peculiarem æconomicen poscant,non pauca ad hanc quoque pertinentia hiceum le&urum esse dico. Atque adeo epistolam quandam iam nunc illi indicabo , qua non aliud argumentum tra&atur. Ea est libri tertii vigesima; habétque hoc principium , Aflumo te in confilium rei familiaris , vt foleo. Prædia agris meis vicina, atque etiam inferta venalia sunt. VItima item libri primi epistola quædam continet quæ eodem referri queunt, atque inter alia insie gnem hanc regulam, Mala empr19 femper ingraia-eft , eo maximè quòd exprobrare stultitiam do. mino videtur. Sed quanuis ibi de agelli cuiusdam emptione agatur , fateor & de domus vrbina, quinetiam aliarum rerum emptione , idem dici poffe,ideoque non ad rufticam economicen potius quàm ad vrbanam pertinere. Quinetiam quod scriptum eft pag. 1XXVII.de Silio Italico , Erat quaérgia os (vel ngyráporos ». Ve in aliis exempl. legitur) vsque ad emacitatis reprehenfienem, admonet nos, in patrefamilias qui æconomicus audire vult, id reprehensione dignum effe quod & Cato reprehēdit:emacitatem videlicet. Cato enim talem patremfamiliâs vendacem como non emacem effe vuit. Com autem cixoromocio. patréfamiliâs hic dico,ad cú præfertim illius vocis vfu respicio qua aianatixi oppé sicur. Incer illa auté qua propriè ad economicé rusticanam

[ocr errors][ocr errors][ocr errors]

pertinent , omittenda (vt opinor) non fuerit ilJa libri secondi epistola qua villam suam , qua Laurentinum fiue

Laurens vocabatur,tam accurata támque exa&a ecphrafi nobis describit, vt depingere potius videatur. Sed quare ad economicen fiue rufticam fiue rusticanam illa quoque descriptio facere dicenda eft? Quoniam in ca quoque ftru&ura multa eius prouidentiæ quæ bonum patrem

familiâs decer exempla obseruari possunt.

Neque tamen omnia quæ fuum le&orem hæ docere epistolæ poffunt, ad illa posle reduci capita dixerim. Eas enim fumant in manus aulici, aliquid quod ad fciétiam aulicam pertineat (neque enim aulicos esse duntaxat empiricos debere existimo)ex earum le&ione reportabunt. Ibi enim crebram alicuius è Cæsaribus (præsertimque alterutrius è duobus)mentionem inuenient: multa de illis, nonnulla etiam de illorum aulicis referentem Plinium audient. vt omittam librum carum decimum,cui insertæ sunt

quas ipfe etiam Traianus de variis rebus ad illum scripsit. At que vt misfos faciam aulicos , alios item quibus aliud eft vitæ genus,aut etiam alia sunt vitæ genera,à le&ione quorundam locorum huius voluminis(quod in decem libros divisum est) pru. dentiores disceffuros fpero. Verùm vt ab iis quæ ad vitam inftituendam fpe&ant (quæ certè ad vnum è tribus illis primis capitibus, nimirum ad ethicen,referenda funt) ad alia etiam veniam de quibus agitur in hisce epistolis: tam varium propemodum illarum effe argumentum , quàm latè fe extendit philologia, dicere non dubi. tauerim. Romanas quidem certè ad res quod at

[ocr errors][ocr errors]

tinet, non tantùm quæ tunc tempora , qui mores effent,indicari , fed fuperiorum quoque mentionem ab eo fieri locis aliquot , atque disciplinam maiorum , aut saltem auorum commemorari videmus:quorum vnus est in epistola libri tertii vi. gesima.

AD DE LECTATIONEM ab vtilitate träl. iens (nam & eos qui hanc etiam in hisce epi. stolis quærent, quod defiderio suo satisfaciat inuenturos esse dixi,hoc fateor,non cam multa effe quz dele dare quàm quæ prodeffe possint : fed effe tamen mulia dico. variis enim in locis iocas tur, & quidem festiuè. Ex iis est hic init e pistolæ xx s. libri 1, Vt animi tui iudicio,fic ocuTorum plurimum tribuo : non quia multum (ne tibi place as ) sed quia tantum quantum ego, Sapis, quanquam

hoc quoque multum eft. Quibus fubiungit, Omißis iocis , credo decentes effe feruose, &c.quæ valde pauca sunt. breuissima enim cft epistola. Epistolam autem totam iocosam habemus eam quæ eft libri o&aui feptima : cuius hoc est initium, neque vt magiftro magifter, neque vt disorpulo difcipulus(fic enim fcribis, fed vt difcio pulo magifter, (nam tugmagifter, ego contra: atque adeo tu in scholam reuocas , ego adhuc Saturnalia extende) librum mififti. Et poftquam dixit se boc ipso hyperbatu quo fit vlus , probaffe satis, cam efle qui non modò magister eius , sed ne discipulus quidem debeat dici, addit , se tamen fumpturum perfonam magistri : exerámque(inquit) in librum tuum ius quod mihi dedifti",

quo

nihil ex meis interim missurus fum tibi, in quo te vlcifcaris. Quibus verbis illa epistola clauditur. Atque hîs omittendum non est prin.

**. iiij

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

berius

« VorigeDoorgaan »