Pagina-afbeeldingen
PDF

# Zeeland, arr. Middelburg, kant. Oostburg, distr. Sluis, gem. iervliet; palende N. aan den Helena-polder en den Wilhelmina-polder, O. aan den Beukels-polder en onbedijkte schorren van den Braakman, Z. aan Biervliet en aan den Kleine-Zouten-poldcr, W. aan den Geertruida-polder en den Oranje-polder, Deze pold., die reeds voor het begin der zeventiende eeuw bedijkt is, beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte van 66 bund. 76 v. r. 17 v. ell., waaronder 61 bund. 4 v. r. 20 v. ell. schotbaar land, en wordt door eene zeesluis, in de Biervlietsche haven, drooggehouden. Het polderbestuur bestaat uit een en Gezworene en een en OntvangerGrissier. Bij den watervloed van den 14 en 15 Januarij 1808 is deze pold., even als de volgende, geheel ondergevloeid. ZOUTEN-POLDER (DE KLEINE-), veeltijds enkel de Kleine-Zoete geheeten, onbehuisde pold. in Staats- Vlaanderen, in het Committimus, prov. Zeeland, arr. Middelburg, kant Oostburg, distr. Sluis, gem. Biervliet, palende N. en O. aan den Groote-Zouten polder, Z. O. aan de Oude-Stad-van-Biervliet, Z. en W. aan den Geertruida-polder. Deze pold., die reeds in het begin der zeventiende eeuw bedijkt is, beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte van 54 bund. 4 v. r. 6 v. ell., waaronder 51 bund. 77 v. r. 56 v. ell. schotbaar land, en wordt door sluizen drooggemaakt. Het polderbestuur is dat van den Groot en - Zout en -polder, met welken hij vereenigd is. ZOUTE-PANNE-POLDER (DE), pold. in Staats-Vlaanderen, in het Vrije-van-Sluis, prov. Zeeland, arr. Middelburg, distr. en kant. Sluis, gem. St. Anna-Ter-Muiden, palende N. O. aan Greveninge en aan het d. St. Anna-Ter-Muiden, Z. O. aan den Brugsche-polder, N. O. aan den Robbemoreel-polder, N. W. aan den Belgischen Zandbaai-polder. De bedijking van dezen pold, verliest zich in de oudste tijden. De pold. ligt gedeeltelijk op Belgisch grondgebied. Het Nederlandsch deel is groot, volgens het kadaster, 7 bund. 58 v. r. 40 v. ell. (1), nagenoeg overeenkomende met de schotbare grootte. De geheele pold. is groot 19 bund. 5 v. r. 28 v. ell. In het Nederlandsche gedeelte staat de molen der gemeente en eene schuur; in het Belgische gedeelte staan geene gebouwen. De dijken, die hem van de omliggende polders scheidden, zijn van over lang geslecht. De afwatering is met de watering van Greveninge (waartoe hij behoort) over Belgisch gebied, door de sluis van het Hazegras in het Zwin. Hij heeft geen afzonderlijk bestuur. ZOUTE-POLDER (DE), gedeelte der dijkaadje, bekend onder den naam van Groote-en-Kleine-Zoute-Huigersluis-en-Kerke-polders, bijgenaamd (en als zoodanig bij het Gouvernement bekend) de Zeven-Triniteitenen-Kerke polder, pold. in Staats-Vlaanderen, in Weuzen-Ambacht, prov. Zeeland, arr. Goes, kant. Arel, distr. Hulst, gem. Weuzen. Ten aanzien van de nadere beschrijving van dat gedeelte van gemelde dijkaadje, verwijzen wij naar ons artikel Triniteits-Polden (2). ZOUTE-POLDER (DE), naam, welke men weleens, ofschoon ten onregte, geeft aan den pold. Klein-Hengstdijk, in Staats-Vlaanderen, in Hulster-Ambacht, prov. Zeeland. Zie Hengstdijk. ZOUTE-POLDER (DE), pold. in het eil. Tholen, prov. Zeeland. Zie Zouten-Pol DER (DE).

ande in Binnen a. menixie,

1. Welli

iskerke, het kasselt 107, 5illini,

er troon

an lak - In

## Mill. land, kurk Zattoo

Mark e, ten! esri. niër

dhr.

euon

is, is hij, ) aan St.

1 is jts, jl! de:

#t

(1) Op bladz. 851, D. 1V, is verkeerdelijk de grootte van het Belgische deel gezet. (2) D. 1., bl. 217.

ZOUTE-POLDER (DE GROOTE- en DE KLEINE-), twee pold. in

Staats- Vlaanderen, prov. Zeeland. Zie ZouTEN-Polden (De Groote-) en ZoUTEN-Polder (DE KLEINE-). ZOUTE-RIVIER (DE), riv. in Oost-Indië, in het Ambonsche eil. Ceram. Zie A JER-MAsun. ZOUTE-SPUI (HET), geh, in Staats-Vlaanderen, in Axeler-Ambacht, prov. Zeeland. Zie Spui (Her). ZOUTEVEEN, gem. in Delfland, prov. Zuid-Holland, arr. Rotterdam, kant. Vlaardingen (5 k.. d., 24 m. k., 9 s. d.), bestaande uit twee van elkander gescheiden deelen, van welke het grootste paalt N. aan de gem. St. Maartensregt, O. aan Hof-van-Delft en Kethel-enSpaland, Z. aan Vlaardinger-Ambacht-en-Babbers-polder, W. aan Maasland. Het kleinste gedeelte ligt geheel door de gem. Vlaardinger-Ambacht-en-Babberspolder omgeven, behalve ten Z., waar het door de gem. Vlaardingen begrensd wordt. Deze gem. bestaat uit een gedeelte van den Zou te v een schepolder en een gedeelte van den H oliërhoek sche-polder, en bevat het geh. Zou te v een, benevens eenige verspreid staande woningen, beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte van 611 bund. 21 v. r. 27 v. ell., waaronder 605 bund. 67 v. r. 86 v. ell. belastbaar land, telt 46 h., bewoond door 50 huisgez., uitmakende eene bevolking van 250 inw., die meest in de veeteelt en het boter- en kaasmaken hun bestaan vinden. De Herv., die er ruim 100 in getal zijn, behooren gedeeltelijk tot de geun. Schipluiden, gedeeltelijk tot de gem. Kethel-Spaland-en-Nieuwland. - De 4 Evangel. Luth., die er wouen, worden tot de gem. van Schiedam gerekend. De R. K., van welke men er ruim 140 aantreft, behooren tot de stat. van Vlaardingen, welke hier eene kerk heeft, doch parochiëren voor het noordelijke gedeelte te Kethel of te Schipluiden. Men heeft in deze gem. geen school, maar de kinderen genieten onderwijs te Vlaardingen of te Kethel. Deze gein. is eene heerl. welke in het midden der vorige eeuw in eigendom bezeten werd door Mr. Jacob van Dea Dussen, Heer in Middelharnis, Raad in de Vroedschap der stad Delft, in wiens geslacht zij tot nu toe verbleven is, zijnde zij thans een eigendom van Jonkheer Jacob van den Dussen van Zouteveen, woonachtig te Amsterdam. Het geh, Zouteveen ligt 2 u. W. van Rotterdam, ten N. van en onmiddellijk tegen de st. Vlaardingen. Men telt er 55 h.. en 200 inw. De naamsoorsprong wordt aan den ziltigen of zouten veengrond waaruit deze genu. over het algemeen bestaat, toegeschreven. De R. K. kerk, aan den H. JoHANNEs den Dooper toegewijd, staat in het kleinste gedeelte der gem., even buiten de stad Vlaardingen. Zie voorts dat art. (1). Vóór de Reformatie stond aan den kruisweg in deze gem. nog eene kapel of een kerkje met een torentje, in 1719 afgebroken, waarvan nog eene afteekening voorhanden is en aan welks altaar, zeker land, thans nog het Kapellund genoemd, en ten behoeve van de armen beheerd wordende, als vikarij is gevestigd geweest. Deze kapel behoorde, vóór de Reformatie, onder de parochie of moederkerk te Vlaardingen, en de gemeente had, met Vlaardingen en Vlaardinger-Ambacht,

[ocr errors]

te pold in 't Gian)

ontle al ltelers,

art hij. besluit oblemk keholdat War goot in.

j

titie pulist, daal, kle of &#1. El nde tot Josef- à

| | | # liter ie in

g? c##

#

#

aandeel in het bestuur der kerk, waarvan zij echter nader, bij overeenkomst, in dato 24 Julij 1647, heeft afstand gedaan. Het wapen dezer gem. bestaat uit een gevierendeeld veld van goud. Het eerste en vierde met eenen band van keel, beladen met drie zespuntige sterren van goud, en het tweede en derde met vijf banden van keel, wordende het wapen vastgehouden ter regterzijde door eenen wildeman , en ter linkerzijde door eenen beer. ZOUTEVEENSCHE-POLDER (DE), pold. in Delfland, prov. ZuidHolland, gedeeltelijk arr. 's Gravenhage, en daarin ten deele kant. Naaldwijk, gein. St. Maartensregt, ten deele kant. Delft, gem. Schipluiden, gedeeltelijk arr. Rotterdam, kant. Vlaardingen, gem. Zouteveen , palende N. aan den Kerk-polder en den Papsouwsche- of Abtswouder-polder, O. aan den Noord-Kethel-polder, O. aan den Holiërhoeksche-polder , W. aan de Vlaardingsche-vaart, die hem van de Vlietlanden en den Duif-polder scheidt, Deze pold., welke in het jaar 1047 reeds bedijkt is, beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte van 872 bund. 55 v. r. 99 v. ell., alles schotbaar land; als: onder Zouteveen, 606 bund. 1 v. r. 67 v. ell.; onder St. Maartensregt, 199 bund. 25 v. r. 56 v. ell., en onder Schipluiden, 67 bund. 10 v. r. 96 v. ell.; telt 40 h., waaronder 24 boerderijen, als : 52 h.. en 21 boerderijen onder Zouteveen, 4 h. en 2 boerderijen onder St. Maartensregt, en 4 h, en 1 boerderij onder Schipluiden, en wordt door zes molens, in gemeenschap met den Holiërhoeksche-polder, op de Vlaardingsche-vaart, van het overtollige water ontlast. Het land ligt 2,41 ell. onder A. P. Het polderbestuur bestaat uit eenen Molenmeester, eenen Volger-Molenmeester en drie Kroosheemraden. ZOUTHUIS (HET), boschje, voorheen in het Nederkwartier der prov. Utrecht, thans prov. Woord-Holland, gem. Uithoorn, in den Uithoornsche polder, beslaande eene oppervlakte van 24 v. r. 70 v. ell., en zijn de meest begroeid met hout en riet, ZOUTKAAG (HET), onbehuisd polderland in de Wiedorperkogge, prov. Moord-Holland, arr. Alkmaar, kant, Schagen, gem. Winkel, palende N. aan de gem. Barsingerhorn, O. aan den Braak-polder, Z. aan Lutje-Winkel, W. aan de Weere. Dit land, hetwelk een gedeelte van den pold. de Weere uitmaakt, beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte van 27 bund, en wordt door eenen watermolen, uitmalende op de Ringsloot, van het overtollige water ontlast. Het polderbestuur bestaat uit Dijkgraaf en Molenmeesteren. Daarin ligt eene vogelkooi, welke, met een daartoe behoorend bosch, 5 bund. oppervlakte heeft. ZOUTKAMP, d.. in Hunsingo, prov. Groningen. Zie Zolrkamp. ZOUTLANDT, buit. in de bar. van Breda, prov. Woord-Braband, Vierde distr., arr., kant. en bijna 1 u. W. Z. W. van Breda, gem. en 20 min. W. van 's Princenhage, in het geh. Lies. Dit buit., hetwelk eene oppervlakte beslaat van 26 bnnd. 42 v. r. 20 v. ell., wordt in eigendom bezeten door Jonkheer Willem FREDERIK Taip van Zoutlandr, woonachtig te Utrecht. ZOUTMAN, fort in West-Indië, op het Curacaosche eil. Aruba, op de zuidwestkust, aan de oostzijde der Paardebaai, bij de Oranjestad, aan het strand. Het is eene vierkante sterkte, waarin eene kazerne, magazijn, gevangenis en andere gebouwen gevonden worden.

[graphic]
[graphic]

ZOUTMAN (ADMIRAAL-), fort op het eil. Walcheren, prov. Zeeland, # u. 0. van de vesting Vlissingen, waaronder het behoort, tusschen de forten Admiraal de Ruyter en Rammekens, aan de Honte of Westerschelde, Dit fort is eene redoute, aangelegd ter bestrijking der reede, heeft eenen vrij regelmatig en zeshoekigen vorm, bestaande uit een en aarden wal met natte gracht, en er staan daarin geene gebouwen. Het beslaat, met het omliggende water, 5 bund. 62 v. r. 80 v. ell. en werd in of omstreeks het jaar 1810, onder de Fransche regering opgeworpen, en toen LA Coste genoemd, doch bij opneming, door Keizer Napoleon, als een nutteloos werk, afgekeurd. ZOUT1'0TTEN (DE), meertje, prov. Friesland, kw. Westergoo, griet. Wymbritseradeel, W. van Offingawier, dat ten Z. O. met het Sneekermeer, en ten Z. met de Houkesloot in verbinding staat. ZOUTVLIET (DE), voorm. water, in Staats- Vlaanderen, prov. Zeeland, dat uit de Blijee voortkwam en, in eene westelijke rigting, tusschen Triniteit en Wemelswaard doorloopende, zich in de Wijlingee ontlastte. ZOUW EN (DE), strook polderland in het Land-van-Arkel, prov. Zuid-Holland, arr. en kant, Gorinchem, gedeeltelijk genu. Ameide, gedeeltelijk gem. Meerkerk, besloten tusschen de Zederik ten 0 en den Zouwendijk ten W., en zich uitstrekkende van den Lekdijk beoosten Ameide, zuidwaarts tot aan den straatweg in het d. Meerkerk. ZOUWENDIJK (DE), dijk in het Land-van-Arkel, prov. ZuidHolland, die vroeger aan den Diefdijk, tot afwering van het opperwater uit de Betuwe, aangelegd schijnt, zonder dat men evenwel met zekerheid weet te zeggen, wanneer dit geschied zij. Een handvest van Graaf Floris V, verleend in het jaar 1277, op den vierden dag na Paschen, waarin gesproken wordt van de Zijdewint, tusschen de wateren van de Lecke ende den Donck , heeft waarschijnlijk betrekking tot dezen dijk gehad, en uit de overeenkomst van JAN XIII, Heer van Arkel, van het jaar 1284, blijkt nog duidelijk, dat hier toen reeds eene bedijking was, die de Ameinex Zijdwind genoemd werd en aan de Zederik lag, langs welk water de Zouwendijk loopt. Hij begint aan den Lekdijk beoosten Ameide en gaat voort tot in Meerkerk, waar hij den naam van Zouwendijk verliest en, onder dien van BazelDijk, langs het Land-van-Arkel strekt tot aan den Arkelsche-dam... ZOWIJK, pold. in het graafs. Culemborg, prov. Gelderland. Zie Zoowijk. ZOYS, oude naam van het d. Soest, in Eemland, prov. Utrecht. Zie Soest. ZUAWOLDE, d., prov. Friesland, kw. Oostergoo, griet. Tietjerksteradeel. Zie SUAwoude. ZUBBURG, naam, onder welken het d. West-Soubuag, op het eil. Walcheren, prov. Zeeland, in eenen brief van KAREL V voorkomt. Zie SouBURG (West-). ZUERLANDSCHE-DIJK (DE) of De ZuiRLANnsche-Dijk, ook de Zuunlandscne-Duk geheeten, dijk in het Land-van-Voorne, prov. ZuidHolland, gem. Oostvoorne-Rugge-Oosterland-Oud-en-Nieuw Kleyburg, strekkende van den straatweg van Brielle naar Hellevoetsluis in eene westelijke rigting tot aan den Pantsersdijk. Op dezen dijk, 10 min. Z. van Brielle, staat een huis, waarin volgens de overlevering de beroemde Zeeheld Witte Cornelisz. De Wirn' het eerste licht zag. Hij was geboren den 29 Maart 1599, en sneuvelde den 8 November 1658, als Vice-Admiraal van Holland en WestFriesland. Dit huis, thans in eigendom bezeten en bewoond door de landbouwster JANNETJE DE BAAN , weduwe JAN DE RAAT , was vroeger, toen de stad Brielle nog niet ingelegd was, slechts vier min. van de vesting verwijderd en kon toen tot de voorstad gerekend worden, waarom het altijd kerkelijk onder Brielle behoorde. Het bedoelde huis moet van zeer oude herkomst zijn, blijkens de diepe kelder, het metselwerk en de verbazende groote steenen, welke men er aan vindt. Het bovenhuis is echter van later tijd. Dit huis beslaat, met de daartoe behoorende gronden, eene oppervlakte van 54 v. r. 70 v. ell. ZUICHEM , d., prov. Friesland, kw. Oostergoo , griet. Leeuwarderadeel. Zie Swicuen, ZUID-ACHTTIENHOVEN, pold. in het Groot Waterschap-vanWoerden, prov. Zuid-Holland, arr. Leyden, kant. Woerden, gem, Achttienhoven, palende N. aan Noord-Achttienhoven, O. aan KamerikTeylings, Z. O. aan Kamerik-Mijzijde, Z. aan de Mije , die hem van Zegvelderbroek scheidt, Z. W. aan den Zegvelder-polder, waarvan hij mede door de Mije gescheiden wordt, W. aan Nieuwkoop. ZUID-AKENDAM, het zuidelijke gedeelte van de heerl. Akendam, in het balj. van Brederode, prov. Woord-Holland. Zie AKENDAM (1). ZUID-BAKKUM, het zuidelijke en meest bevolkte gedeelte der heerl. Bakkum, in Kennemerland, prov: Woord-Holland, arr. Haarlem, kant. Beverwijk, gem. Castrikum. Het wordt aldus genoemd ter onderscheiding van Woord-Bakkum. ZUID-BEEMSTER , een der vijf deelen, waarin de bedijking de Beemster, in Waterland, prov. Woord-Holland, arr. Alkmaar, kant. Purmerende, verdeeld is. ZUIDBRAAk, water in het balj. van de Nieuwburgen, prov. NoordHolland, gem. en 10 min. O. van Oterleek, tegen den ringdijk van den Heer-Hugowaard. Het beslaat eene oppervlakte van 5 bund. 50 v. r. 50 v. ell., en is thans met riet begroeid. ZUIDBROEK, kant., prov. Groningen, arr, Winschoten, palende N. aan den mond der Eems, O. aan den Dollart en het kant. Winschoten , Z. W. aan het Drenthsche kant. Assen, W. aan het kant. Hoogezand. Dit kant. bestaat uit de volgende 10 gem : Zuidbroek, Muntendam, Veendam, de Wild er van k, de Meeden, Scheemda, Midwolde, Termunten, Nieuw olde en Noordbroek. Het beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte van 54,874 bund. 40 v. r. 25 v. ell., waaronder 52,478 bund. 40 v. r. 59 v. ell. belastbaar land. Men telt er 5582 h., bewoond door 5924 huisgez., uitmakende eene bevolking van ongeveer 51,400 inw., die zich vooral op den landbouw, verveening, koophandel, scheepsbouw, scheepvaart en het fabrijkwezen toeleggen, terwijl men er ook zandakkers en toegemaakte veenlanden aantreft. ZUIDBROEK, gem. in het Oldambt, prov Groningen, arr. Winschoten, kant. Zuidbroek (2 k.. d., 10 m. k., 5 s. d.); palende N. aan Noordbroek, O. aan Scheemda-en-Eexta, Z. O. aan de Meeden, Z. aan Muntendam, W. aan Sappemeer. A"

prit lo t blad, n de Ha!

iedt, of hen ris Hak

, en in

gesna, Misla,

(1) Eveneens zoeke men de overige met ZUID zamengestelde namen, welke hier niet gevonden worden, op de woorden van onderscheiding.

XIII DEEL. - 18

[graphic]
« VorigeDoorgaan »