Pagina-afbeeldingen
PDF
[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors]

ALTENA (OUD-LAND-WAN-) bestaat, behalve eenige boezemlan

den, uit de navolgende polders: den Werk en sche-polder, Jan

n is se land, den Sleeuwijk sche- polder, den Nieuwe-Ban,
den Oude-Ban, Ho n swijk, den Rijswijk sche-polder, den
St. Rombouts - polder, den Pol de r-van-Uitwijk, den Ho-
den peils - waard, de Koeweide, het La ag, den Zandwijk-
sche- polder, den Oud - Uppelsche - pol d e r, den Oude-
Doorn, den Polder - van-Ganswijk, den Polder-den-Duil,
het Giessens- Broek, het An de ls broek, het Ee n de veld, de
Andel- en Giess en sche- weide, den Opperste- of Op-A n-
de lsch e - polder, daaronder begrepen de zoogenaamde Blaauw e-
St een en den H il, te zamen groot 4991 bund. 12 v. r. 42 v. ell.,
waaronder 4070 bund. schotbaar land. Het land ligt 1,01 ell. on-
der A. P. en het maalpeil is 0,78 ell boven A. P. - Dijkgraaf en
Hoogheemraden van het Oud-LAND-vAN-ALTENA, voeren de schouw:
1°. Over den Maasdijk, van den steenen paal,
op de limiet tusschen de gemeenten van Veen
en Andel, tot in de vestingwerken van Wou-
drichem, lang . . . . . . . . . . 7,855 ell.
2°. In de stad Woudrichem, over het gedeelte ge-
naamd de Hoogstraat, lang . . . . . . . . . 158 ell. (1).
5°. Over de Merwededijk van de vestingwerken van
Woudrichem af, tot aan de herberg de Zwaan,
te Werkendam. . . . . . . . . . . 8,126 ell.

16,117 ell. 4°. Over den ouden Binnen-Zeedijk, tusschen gemelde herberg de Zwaan, te Werkendam, en de zoogenaamde Kornsche of Vierbansche sluis, met alle de indien dijk gelegene sluizen, ter

lengte van . . . . . . . . . . . . . 9,654 ell.

Totaal 25,751 ell.

Wordende van laatstgemelden Oud-Binnen-zeedijk, slechts het gedeelte tegen den Vervoorne-polder, ter lengte van 2129 ell, op eene bepaalde hoogte onderhouden.

* ALTENASCHE-POLDERS (DE NIEUWE-) of het Nieuwland-vanALTENA , paalt N. en O. aan den Oud-Altenasche Binnen-Zeedijk, Z. aan de Kornsche-Gantel en W. aan den Nieuwendijk en Schenkelbinnen- of Groenendijk. - Daaronder worden verstaan 5 polders, als : den Uppelsch e-polder, den Nieuwe- Door n -polder en den Emmikhov en sche-polder. – Reg. 2 van ond. staat. Deze pold: - beslaat lees : Deze polders – beslaan

ALTENASCHE-ZEEDIJK (DE NIEUW-), dijk, prov. Woord-Braband. Zie Schenkel-Binnendijk (De) W. en Nieuwendijk (DE) W.

ALTENASCHE-ZEEDIJK (DE OUD-) of Oud-Altenasche-Binnen-Zeeniak, dijk, prov. Woord-Braband. Zie Ganswiaksche-Dijk W. KoRnsche-DIJK A., UppelscaE-Dirk W. VERLAATsche-DIJK W. en WERKENSCHE-DIJK W.

"-
(1) Voor zoo verre de waterkeering door de vestingwerken te Woudrichem , buiten-
gemelde Hoogstraat, nog vervangen is, wordt zij door de Militaire Genie onder-
houden, over de lengte van 1028 ell.

ALTENAUW , geh. in het Westerkwartier, prov. Groningen, arr. en 2 u. N. N. W. van Groningen, kant, en 1 u. N. N. 0. van Zuidhorn, gem. en # u. N. ten W. van Aduard, # u. Z. W. van Fransum, waartoe het behoort. ALTENHOF, groote hoeve in de heerl. Heisdorff, grooth. Luremburg, kw... arr, en 14 u. N. W. van Luremburg, gem. Steinsel, kerkelijk tot Kopstal behoorende en bewoond door 7 zielen. ALTFORST-EN-APPELTERN. De eerste, die in deze gem, het leeraarambt heeft waargenomen, is geweest Helmicamus Buschorr, die in het jaar 1610 herwaarts kwam en in het jaar 1615 eenen opvolger bekwam in Theobonus HENKElius. ALTHENA, landstreek prov. Noord-Braband Zie Altena (Lannvan-). W. en A SALT-LINSTER, op oude kaarten verkeerdelijk Alensten gespeld, d. in de heerl. Linster, grooth. Luremburg, arr. en 22 u. N. N. 0. van Luxemburg, kw., kant. en 54 u. W. ten N. van Grevenmacher, em. en 20 min. N. ten W. van Jung-Linster, aan de Ober-Erenz. – # telt er 18 h.. en 140 inw., allen R. K., die tot de par. van Jung-Linster behooren, doch hier eene filiaalkerk hebben, waarin somwijlen de godsdienst verrigt wordt. SALTSCHEID, gem. in het graafs. Wiltz, grooth. Luremburg, kw. en arr. Diekirch, gem. Wiltz; palende N. aan Wilwerwiltz, N. 0. aan Consthum, O. aan Hoscheid en Bourscheid , Z. aan Goesdorf, W. aan Wiltz en Eschweiler. – Zij bevat de d. Al t scheid, Ka u t e n bac h en M er kol t z; de geh, Mer koltzer mül en Schuth urg en de groote hoeve Kaa n of Kah n; telt 92 h.. en 515 inw., die tarwe, rogge, gerst, haver, hoekweit en aardappelen aankweeken en paarden en runderen aanfokken. - In het kerkelijke behooren de inw., die allen R. K. zijn, tot de par. Kautenbach, Merkoltz en Consthum, hebben de ééne kerk te Ka u t e n bach en ééne te M e r koltz, benevens nog eene filiaalkerk te Alt scheid. Het d. Altscheid, veelal ALscheid gespeld, ligt 14 u. O. van Wiltz, 5 u. N. W. van Diekirch. - Men telt er 20 h.. en 150 inw., die kerkelijk tot de par. Merkoltz behooren, welke par, hier echter cene filiaalkerk heeft. . SALT-TRIER, veelal, hoewel verkeerdelijk Alramen gespeld, geh. in de heerl. Befort, grooth. Luxemburg, kw. en 24 u N. W. van Grevenmacher, arr. en 5 u. 0. Z. O. van Diekirch, kant. en 14 u. Z. ten W. van Echternach, gem en 4 u. W. van Bech ; met 18 h.. en ongeveer 160 inw., die kerkelijk tot de par. van Hemstal behooren. Met Hirschberg te zamen, heeft dit geh, een gemeentewoud, dat 72 bund. 50 v. r 10 v. ell. groot is en tot het boschdistr. van Grevenmacher behoort. - Men vindt te Alt-Taien sporen van een Romeinsch legerkamp. ALTWEERT, geh., prov. Limburg. Zie Weert (Alt-). · W. * ALTWIES is een d. (geen geh.) . Het ligt 3 u. W. ten N. van Mondorf, in een fraai dal, aan de beek de Aspelt, die hier de scheiding tusschen het grooth. en de Fransche Republiek uitmaakt. Men telt er 97 h.. en 620 inw. - De inw., die kerkelijk tot de par. van Mondorf behooren, hebben hier eene filiaalkerk. - Er is een gemeentewoud, groot 15 bund. 61 v. r. 80 v. ell. - Gedurende het gunstige jaargetijde, wanneer de gezondheidsbron te Mondorf wordt bezocht, zijn vele badgasten te ALTwies gehuisvest. ALVERSH00L, geh. in de Meijerij van 's Hertogenbosch , kw. Peelland, Derde distr., arr. en 2 u. N. O. van Eindhoven, kant. en 14 u.

[ocr errors]

oth, Ian n Wins len,

te en g

in, is en optie In It n text 1. M. Wi

renarts r-to

e jr. s

gafés'

1; *

W. N. W. van Helmond, gem. Wunen-Gerwen-en-Mederwetten, 3 u.
N. van Wunen, onder Gerwen, met 15 h. en 80 inw.
* ALZETTE, staat : zie Olzet. lees: zie Elze. W. .
* ALZINGEN , d., bevat 64 h.. en 420 inw., en heeft, daar het
aan den weg van Luxemburg naar Metz ligt, veel doortogt. - De
par. Altzingen behoort tot het apost. vic. van Luxemburg, dek. van
St. Pieter te Luxemburg.
SALZINGEN, lees: Altzingen, in het Fr. Hacheville, heerl. en
d. in het grooth. Luremburg. Zie Helzingen
AMABAY of AMABien, rijk in Oost-Indië, op het eil. Timor, N. O.
van Koepang; met 12,000 zielen.
SAMALIESTEIN of Ameliestein, voorm adell. h.. in het Land-van-
Vianen, prov. Zuid-Holland, arr. en 44 u. N. N. O. van Gorinchem,
gem. en # u. W. Z. W. van Vianen, in het Viaansche-bosch, aan
den grooten klinkerweg op Gorinchem. Heer Hendrik enz. Zie voorts
het art. in het Woordenboek.
* AMAMA lag arr. en 5 u. Z. O. van Leeuwarden, kant. en 1 u.
Z. W. van Bergum, 5 min. O. van Garyp. – Ter plaatse, waar deze
state gestaan heeft, ziet men thans eene hoeve.
AMANATAM (HOEK-WAN-), kaap in Oost-Indië, in de Indische-
zee, aan de Zuidkust van het eil. Timor
AMANDEL-EILAND (HET), naam , onder welken ook het eil.
KELANG, in Oost-Indië, bekend is. Zie KElaNG. W.
AMANOEBANG (BOGT-VAN-), baai in Oost-Indië, in de Indische-
zee, aan de Zuidkust van het eil. Timor, tot het rijk Amarassi be-
hoorende. - In deze bogt is eene parelbank, en verder om het Zuid-
oosten zijn riffen en klippen, waarop tripang gevangen wordt.
AMANTELO, d. in Oost-Indië, op het eil. Amboina.
AMARASSI, rijk in Oost-Indië, op het eil. Timor, Z. O. van Koe-
pang. – De Radja van dit rijk, welke schatting betaalt aan de Nederlan-
ders, voert den titel van Keizer, en in zijne staten wordt het witte
sandelhout gevonden. Men telt er 8000 zielen,
* AMARASSI ligt in het rijk Amarassi, en is de residentie van het
Opperhoofd van dat rijk. – De Nederlanders komen er timmerhout ha-
len. - Het Nederlandsch gouvernement heeft er eenen Posthouder.
AMARASSI (DE), berg in Oost-Indië, op het eil. Timor. Hij wordt
na den Timauw voor den hoogsten gehouden.
AMASIS, Lat. naam van de riv. De Eems. Zie dat woord. W.
AMBACHTEN (DE VIJF-), anders ook de NoordwateaRing geheeten,
de oudste en grootste waterring van het eil. Walcheren, prov. Zee-
land. Hij heeft den ouden naam behouden, ofschoon er thans elf am-
bachten in gevonden worden, daar hij, behalve een gedeelte van
Serooskerke, de heerlijkheden en ambachten van Westkapelle,
Poppe kerke, Boudewijn skerke, St. Janskerke, Zou t e-
land e , Meliskerke, Mariakerke, Grijpskerke, Aagte-
kerke, Domburg en Oostkapelle, en dus in het geheel bijna
6000 bund. omvat. - Den vroegeren naam had de waterring naar de
oudste bedijkingen aan de Walacren of bewalde akkers, op welke de
Domburg met hare onderhoorigheden lag, te weten: Poppekerke,
Bond ins- of Boudewijnskerke, Meliskerke, Mariakerke
en Grijpskerke. Hij was toen door eenen stroom, de Swal inge
en Pekel inge, van de oostelijke gronden gescheiden, en het was
in dien stroom, dat bedijkt werden de Honderd gemeten, on-
der Grijpskerke, welke thans tot de Oostwaterring behooren,

[graphic]

Hondegem sambacht en het deel van Serooskerke, hetwelk bij de W# geteld werd. Vóór 1500 waren ook ten Z. de Werendijk en de Zouteland en gewonnen, want reeds in het jaar 1260 vindt men gesproken van tienden in de Pekelinge, en gewaagt Melis Stoke van Zoutelande. - Het oudste berigt van de waterring zelve is van 1295. AMBACHTEN (DE VRIJE), voorm. ambachten, prov. NoordHolland. Zie VRIJE-AmeACHTEN. W. AMBACHTSBRUG, brug in Schieland, prov. Zuid-Holland, gem. en in het dorp Moordrecht, over de dubbele dijkwetering, AMBACHTSDIJK (DE), voorm. dijk in Staats-Vlaanderen, in het Land-van-Kadzand, prov. Zeeland, distr. Sluis, gem. Kadzand, loopende, in eene noordoostelijke rigting, van het Oude-Land-vanKadzand naar den Antwerpen polder en scheidende de Watering-vanZuidzande van de Vierhonderd-bezuiden-de-kerk-van-Kadzand en van Strijdersgat. Hij beschermde het Ambacht-van-Kadzand en de daarbij elegen leenen. Het Sluissch e-pad (zie dat art. W.) liep er over, AMBACHTSCHE-POLDER, pold, in den Zwijndrechtsche-waard, prov. Zuid-Holland, arr, en kant. Dordrecht, gem. Hendrik-Ido-Ambacht; palende N. aan de Waal, O. aan de Buitengronden tegen de Noord of Merwede, Z. aan den Zwijndrechtsche-polder en den polder Heer-Oudelands-Ambacht, W. aan den pold. Sandelinge-Ambacht. Deze pold, wordt op de Waal van het overtollige water ontlast. * AMBACHTS-POLDER , pold. in Rijnland, prov. Zuid-Holland. Zie HAzERswoUDE (AMBACHTs-PoLDER-vAN-). W. AMBACHTS-POLDER (DE VIER-), pold. in Rijnland, prov. ZuidHolland. Zie VIER-AMBAchts-PoLDER. W. * AMBAL, in dit reg. zijn door de overtrooming, die ten gevolge van den gevallen regen van 20-51 Januarij 1842, heeft plaats gehad, vier bruggen weggestroomd, terwijl 400 jonken sawa- en 800 bouw indigovelden zijn ondergeloopen. 'AMBARAWA, staat: resid. Kadoe, lees: resid. en reg. Samarang. AMBARAWA, st., in Oost-Indië, op het Sundasche, eil. Java, resid. Samarang, ads. resid. Salatiga, distr. Ambarawa liggende op 475 ell. boven de oppervlakte der zee. - Het is de hoofdplaats van het distrikt, en men heeft het tot eene vesting gemaakt, aan welke Prins Willem Frederik Hesbaix , de broeder des Konings, in Junij 1857, den eersten steen gelegd heeft. - Den 5 December 1855 heeft eene hoos, in het kamp der genie te Ambarawa, groote schade aangerigt: AMBAUWANG (DE), een der monden, waardoor de Pontianak zich op de westkust van het eil. Borneo, in de Indische-zee ontlast. AMBLAU, ligt op 5° 55 Z. B. en 145° O. L. - Op dit eil. had den 16 December 1841 , des morgens tusschen een en twee ure, eene aardbeving plaats; dit verschijnsel was vergezeld van eene zware zeebeving, ten gevolge waarvan onderscheidene huizen en Moorsche tempels van de strandnegorijen ingestort of door aanspoeling van hooge zeeën medegesleept zijn geworden. Tot den 21 December duurden aldaar de bevingen, hoewel in mindere mate, voort, zoo dat men niet zonder vrees was voor grootere onheilen, welke evenwel gelukkig niet gevolgd zijn. AMBOENI (DE), riv. in Oost-Indië, in het eil. Borneo, aan de Woordoostkust, welke zich in de Zee van Soeloe ontlast. AMBOENTEN (DE), riv. in Oost-Indië, in het eil. Madura. AMBOINA, eil., is de geboorteplaats van den schilder Julius Jansen, geb. in 1720, f in 1780. – Op Amboina werd, den 16 December

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors]

1841, des morgens omstreeks twee ure eene aardbeving waargenomen met horizontale beweging, welke ruim eene minuut heeft aangehouden, maar niet zeer hevig is geweest. Dit verschijnsel werd omtrent een kwartier later gevolgd door eene zeebeving. Het was donker en men was dus niet in de gelegenheid om de werking en beweging der zee naauwkeurig waar te nemen, uit de nog aanwezige sporen bleek het echter, dat de zee 18 ell., op sommige plaatsen zelfs meer, boven haar hoogste standpunt gerezen was en herhaalde malen met zware golfslagen ver buiten hare oevers was gespoeld. Van de gouvernements orembaijen en de andere vaartuigen van het haven-departement, welke op het drooge in eene loods stonden, waren enkele, met het rijzen van het water, tot op eenen aanmerkelijken afstand, medegesleept geworden. Gebouwen en vaartuigen hadden echter geene schade geleden, alleen waren in de binnenbaai te Galama, een paar inlandsche huizen door het rijzende en terugstootende water weggespoeld. Sedert eenige dagen was het buitengewoon warm geweest en had de Thermometer van Fann. gewoonlijk tegen den middag in de schaduw op 92° en 95° gestaan. * AMBON. De Herv. gem. heeft 500 Leden, behalve 1585 Leden onder de 7529 Maleische Christenen, met twee Predikanten, bijgestaan door een of twee Zendelingen, door de beschikking en op kosten van het Nederlandsche Zendelinggenootschap te Rotterdam. * AM BONOG , lees : AMBOONG. AMBONSCHE-EILANDEN, resid. in Oost-Indië. Zie AmBornA. W. AMBTSLUIS (DE), sluis in den Tielerwaard, prov. Gelderland, in den Woorder-Waaldijk, in het d. en nabij de kerk van Dalem. AMBT-WINSSEN, buurs., prov. Gelderland. Zie Winssen (Anar-). W. * AMBY, gem., beslaat volgens het kadaster, eene oppervlakte van 722 bund. 15 v. r. 50 v. ell., waaronder 705 bund. 28 v. r. 25 v. ell. belastbaar land, telt 141 h., bewoond door 147 huisgez., uitmakende eene bevolking van ruim 750 inw. - In deze gem. liggen de h. Severen en Guesselt. Het d. AmEx ligt # u. N. O. van Maastricht. * AMEIDE, gem., paalt Z. aan de gem. Meerkerk. Zij bestaat voornamelijk uit de polderlanden: Liesveld, Aaksterveld en Zevenhoven en beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte van 527 bund. 9 v. r. 21 v. ell., waaronder 421 bund. 58 v. r. 80 v. ell. schotbaar land; telt 165 h., bewoond door 222 huisgez., uitmakende eene bevolking van 1070 inw. - Het d, Ameide ligt 24 u. W. Z. W. van Vianen. Het is de geboorteplaats van den Waterbouwkundige Aubaianus Faasçois GoubaixAN, geb. 1 Augustus 1768, t 2 Junij 1829. * AMEIDE (PÖLDER-WAN-), pold. in den Alblasserwaard, prov. Zuid-Holland, arr. en kant. Gorinchem, gem. Ameide , palende W. en N. aan den Polder-van-Tienhoven, N. aan de Lek, O. aan de Zouwedijk, Z. aan Meerkerksbroek. - Deze pold., welke in het jaar 1284 bedijkt is, bevat 450 bund. 55 v. r. 46 v. ell., en wordt, in vereeniging met den Pol der- van - Tienhoven en Mia! de lbroek, door vijf molens, nabij Noordeloos staande, bemalen, en stort het polderwater op den boezem van den Overwaard. Het polderbestuur bestaat uit eenen Polderschout, twee Heemraden en eenen " SecretarisPenningmeester. AMEIDE-EN-TIENHOVEN. De eerste, die hier het leeraarambt heeft waargenomen, is geweest. Geavarius Damen, die in het jaar 1588 herwaarts kwam, en in het jaar 1590 overleed. Onder de Predikanten, welke hier gestaan hebben, verdient melding de geleerde

j

« VorigeDoorgaan »