Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub
[merged small][ocr errors]

fecit. Excurrit) extenditur, porrigitur. voluptas. Atque omni proprium thala. Africo} vento ab áfrica spirante, qui & momare, transque iacentem Nerea die Lybs dicitur, Fr.387.) lafiis & desinenti- uerlis feruit sua terra feneftris. Fronte) bús. Alluriur) madefit. Quasi tria maria) anteriore triclinii parte: sicut in homine; nam revera maré Tyrrhenum cantum ac etiam in acie prima Decurionum orprofpe&abat , sed cum à tribus locis, à dinatio in aduerlos hoftes fpe&ans frons fronte scilicet & duobus lateribus pro- dicitur. A tergo ) ab occipitio, respifpe&um haberet , quasi tria maria dixit ci illud criclinium. Poriscum rurfus) propter diuerfam faciem. Inde Pollij Sur- alteram porticum: an præcedentis parrecinum liclaudarur à Statio, Sua cuique tem.

Longinquos ) remotos. dium, porticum, aream: porticum rursus, mox Husu triclinii. Retraltı atrium,syluas, & longinquos refpicit monteis. motius. Cubiculum) diđu Huius à laua retraštius paulo cubiculum elt aurumat Feftus à cuba Sa- amplum : deinde aliud minus, quod alterafe. binorum lingua, quam nesira admittit orientem , occidentem altera cubicula etiam Vitruuius retinet. Hac & subiacens mare longius quifolet appellare tignorum dem, sed securius intuetur. Huius cubiculi, ca

Alınd) cubiculum. orien: tricliny illius obiectu includitur angulus, qui tem) solem. nam cubicula purissimum solem continet, & accendit

. Hoc ficut bibliothecæ orien hybernaculum, hoc etiam Gymnasium meorum illa matutini luminis vfum eft.ibi omnes filent venti, exceptis , qui nubipoftulenc, in his libri non luminducunt, & ferenum ante quàm vfum putrescant. Retinet

occiden loci eripiunt. Adnectitur angulo cubiculum in & teporem in nođe reser apsida curuatum,quod ambitum solis

fenestris uat. Hæc)feneftra occidentalis. Subracens) lympii: fuerat enim antiquis consuetum propinquum. Illa ) orientalis. Secursus) subligaria ferre circum pudenda in gyminori fragore. Obiettu)pofitu & occur mnaðis : Orfito verò Lacedæmonio cersu. Huru ) cubiculi minoris. Illius Ima. tanti soluta fibula causam doloris incurioris. Includorur) fic in recellu. [Angulus) fit: vnde lex constituta , vt nudarentur, angulare membrum.] Accendii) auget in Nouimus publicas etiam balneas gymnamaias ex repercussione parietum. Hyber- fia dici : quare Suidas vn&uaria, & lauanaculum ) locus hyberno tempore ido cra appellat. Immo etiam certamina eneus : ficut hybernacula militum ftatiua queftria, & venationes, quòd corpus per hyemem folemus appellare. Hyber- exerceant, quidam dixere gymnala. & naculum igitur secundum Vitruuii nor Baleares gymnalias Græci vocarunt: mam hybernum occidentem fpe&are de- quòd nudi æftate incederent. autor Diobet : apparatus minimè fumptuofus & va dorus. Silent) non sentiuntur. Nubilum tilis vsus Græcorum hyberniculorum inducunt tempus nubilum faciunt quafuit: adeo vt qui miniftrantes ibi versa- les funt australes, notus , aphricus , libobancur , & li nudis pedibus fuissent, non notus, & eurus plerunque. Ante,quàm reciperent frigus, propter quoddam pa- Glum loci) prius rol obducitur nubibus: uimenti genus ex carbonibus, fabulone, quàm calor faceffat. Vfum ) reporem. In calce,& fauilla mixta confe&um.mandat role vngi &.currere priscos, tangit Ari. autem fodi hybernaculum intra libra- ftophanes. In afprda surnatum) in formentum triclinii. Gymnasium) locus vbi main aspidis circumactum. Aspis autem exercebantur: propriè tamen dc athletis, ferpentis fpecies, & scutum interpreta: quoniam nudi contendebant : poftquam tur: & locus eiusdem cognominis apud primum nudus Oifitus cucurrit in O. Argos fuit. Legitur etiam in aplida, id eft

incur

[ocr errors][ocr errors]

in curuaturam roce Gue testudinis.Hoc e- fi fuperbique operis: quarum partem
nim significat ofis, familiaris di&io Pli.se- balnea,partem facella, partem cubicula,
niori, vbi de astronomicis rebus cra&at. & villarum aulas occupare: in earum ali-
E: cameras aitides dictas Suidas inter- quibus ferramcata remicorrosa supernè
pretatur. Recentiores fcribunt in Baia- adhuc pendere. Ambicum folos) ab orien-
no & Lucrino adhuc aplidas excare cele ce in meridiem,& occasum.

Ammarium) rerum rece-
praculum. veluti vestia- omnibus sequitur. Parieti eius in bibliotheca
dimus bibliothecas com: speciem armarium infertum eft quod non le-
paratas interdum. Infer: gendos libros , fed leštitandos capit. Adhæret
sum) adnexum. Parieti) dormitorium membrum transitu interiacen-
rinet, inuitat. Membrum te, qui suppenfus & tabulatus conceptum
pars domus

. nam Colu- vaporem salubri temperamento huc illuc dinanumiționibus , Qyzri seruorum libertorúmque vsibus detinetur,plenominae, & Vlpianus de gerit & miniftrat. Reliqua pars lateris huius inquit poteft Gfabris

duo. 'risque tam mundis vt accipere hofpites posplum, vel membrum de fint. Ex alio latere cubiculum est politissimi, pi&um effet. Videtur au deinde vel cubiculum grande, vel modica cæ-tem fuille dormitorium natio, que plurimo fole, plurimo mari lucet. bro quinto un'alterius vil. Poft hanc cubiculum cum procætone , altitudila descriptione dormito ne astiuum , munimentis hybernum. eft enim i Sidonius pariter Secundú subductum omnibus ventis. Huic cubiculo aimicatus

. Suspen(us) eleua- liud, & procæton communi pariete iunguntus. ( lege Vitruuium

de tur. inde balinei cellafrigidaria, spatiosa o efTabulata) tabulis vbique fusa,cuius in contrariis parietibus duo baptiinterpofitis,per quas vapor fteria velut eiecta sinuantur, abundè capacim huc & illuc digeratur. quod magis placet , quàm fublatus fubulonibus, id eft, tibiciníbus poterat enim vtroque nomine appellari.) fuffultus. Subulones enim tibicines Thu- Modica mediocris. Cænatio) locus ad coesci,autoribus Fefto & Varrone,dixerunt. nam fumendam.Sidonius pro dięta indifad cuius fimilitudinem vnicornes ceruos ferenter ponit. Ex hoc triclinio , inquit, appellauere subulones.& translatiuè Au- fit in diætam, fiue cænatiunculam transisonius pædiconem. nam subula inftru- ius. De qua Iuuenalis, Parte alia lonmentum ferreum peracuti mucronis ad gis Numidarum fulca columnis Surcalceos consuendos: de qua Seneca : Pu gat, & algentem rapiat cænatio solem. der in aciem descendere pro diis homi. Columella præcipit cænationes in villa nibus suscepta subula armatum. Et Delu- hyberni temporis æquino&ialem oce bulare, Marcello tradente , perfodere, à cidentem , fed æftiuas hybernum osubula era&um. Legimus ctiam quod fu- rientem fpe&are. Cænatorium autem spensum & tabularum, ve ilta referantur veftis eft qua in cænis vtebantur : & ad dormitoriú táta exemplariú varietate. ex difticho Martialis quo vfu effet fignifi Vaporem ) folis

. Huc slúcque) ad cata, Nec fora sunt nobis, nec sunt vadicontigua loca. Lateris parietis. Detine. monia nota.Hoc opus eft pi&is accubuifsur occupatur plerisque membris, Mun- se coris. At cænacula in superiore domus dii politis, culcis. Hofpites)amicos.(vel) parte erant, ad quæ scalis ascendebatur,

[ocr errors]
[ocr errors]

solita inquilinis locari.autoribus Iuuena. frigida feruabátur. ipse alibi hoc enarra le, & Pompeio.& Vlpianus cænaculariam eiusexplicuit.Vitrouius in balnearum difexercere vsurpae pro co quod eft coena- politione cùm calidariam & tepidariam cula locare. [& cænaculum medianum memorauit , ftatim frigidarii aheni mem pro eo loco , qui est communis cum in- moriam facit : nam præfurnio tria ahena quilinis domus conduđæ. ] Plurimo ma- imponebantur , caldarium, tepidarium, ri lucet) ex plurima maris repercussione frigidarium,vt ex tepidario in caldarium, & profpe&u. Proceftrio)quo proceditur in quantum aquæ exierit , influat, de frigimuro. Ælius etiam referente Festo ædifi dario in caldarium.Et Paulus tepidarium cia effe dixit extra portam: Artorius quæ secundum parierem in balneo fuisse tesunt ante caftra proceftria scripsit. Cæfar ftatur. Antonius Musa & frater eius Euerycium videtur appellare. Sunt qui le- phorbius inftituerunt à balineis multa gant procærone,id eft,anrichalamo:quod frigida corpora aftringi : cùm prius confatis congruè facit , & Columella hoc vo- suescerent tantum calida lauari. Effusa) cabulo vsus est Nec putant,inquit,se ha- expansa. Baprostensa lauacra. Szoma Pariw gà bere villam nifi multis vocabulis retineat lauando.de quo Sidonius, Si apricarimaGræcis:quin vocent particulatim procee. uis, baptisterium piscinæ connedicur ab tona, palæstram, apodyterion. Altstudine) Oriente:quod viginti circiter modiorum expositum auru. Munimenti parietibus millia capit:huc e lucis calore venientibus specularibus. Hybernum)aprum ad vsum triplex medii parietis aditus per arcuata hyemis.Huic cubiculo. Alsud)cubiculum. interualla referatur. vbi tria cellarum geBeyrout, antithalamum. neitar cubicu- nera iam prædi&a demonftrantur velut lum.& megante. Cella frigidarsa)vbi aqua eseila tanquam à pariete eminentia , laufrigida, si pænituiflet teporis,lauabantur. dat ab artificio.Sinuantur)circumuoluun. nam balinei cellæ tres erant: caldaria,vbi tur, in orbem dispartiuntur. nam (extra calida:tepidaria, vbi tepida: frigidaria,vbi parietem]henicycli formam retinebant.

Proximo loco. Vnctua. rium) vbi feruabatur oleu vnđui opportunum. im. frinnare in proximo cogites. Adiacet unetunme bypocauftum)per corre "rium hypocauston.adiacet propnigeon balinei. verbo immo. Vitruuius, mox dua celle magis elegătes quam sumptuoQuod hypocauftum græ- fa.cohæret calida piscina mirificè , ex qua na ce, aos latinè succéfum ap- tantes mare afpiciunt

. Nec procul sphariftecus in thermis concame. rium , quod calidissimo soli,inclinato iam die, ratus & fornicatus, habés occurrit. Hîc turris erigitur, sub qua

dieta ante præfurnium quo igne impofito illas calefaciebant : nam iam fub , & nou sonor ardens admirabilis.Piscina)non piscandi sed navaporarium à quibusdam vocatur, quia tandi caufa fine frucu , vt inquit Varro vaporandis cubiculis adhibebatur. Papin de piscinis. Palladius, Piscinales cella in nius in fyluis vfus eft vocabulo Græco, Et æftiuis balneis à Septentrione lumen actenuem'voluunt hypocausta vaporem. cipiant, in hyemalibus à Meridie. Et SiPropnigeon) Suida interprete.mygdscamidonius, Baúlicæ appendix piscina forinnum & furnum significat : & propriè vbi fecus in quam fluentum de supercilio carbones accenduntur. quod Latinè dici montis elicitum, canalibúfque circumporest Præfurnium. sic Vitruuius vtitur:a. a&is per exteriora natatoriæ littora curpud quem propigneum inuersum vocabu- uatum. Aquæ calide piscinam Mæcenas lum offendes.magnus etymologicus zīgos primus in vrbe ftruxit': & nimiam pisciæstum inter precacur. Elegantes)gratiosz. harum luxuriam Seneca ta xxc. Pauper inSumptuose)magnæ impenfu. Mirifice)mi. quit fibi videtur, nifi chalius lapis quonra arte connexa cellis. vel mirifica id eft dam rarum in aliquo fpe&aculum tem

plo, piscinas noftras circundedit, in quas nibus innuit. Qui diætarij inquit appelmulta sudatione corpora examinata de- lantur, hoc eft,qui in aliena conacula demittimus. Spberoflerson)locú putát à ludo gunt. quamquam alibi diætarium vocets sphæræ quam pilam poffumus appellare: qui curam diæcæ sustineat. Athenæus nam speeilHT & omnes maxleiv , cit pila lu- diætas tetraclinias fcribit suscepifle tridere : & opuersuis qui pula ludere ginta viros, & nautarum diætam in HieScie .qualis Lycon Peripateticus. au. ronis naui le&os habuifle quindecim. Et core Athenxo. Lampridius non pro Sidonius , Ex triclinio fit in diætam fiue loco,sed ludo vfus eft. Poftlc&ionem, in- cænationem tranfitus. Fuiffe autem dixquit,palestrz, aut fphæristerio,aut cursui, tas superiores & inferiores oftendit Scęaut luđaminibus mollioribus operam uola de donationibus: & Pollux. odraetidabat. (inde Papinius libro quarto Sylua- Ma Ta dele&ationis causa construi tradit. Tum, in præfatione. Sed & inquit Sphæ. quare sæpius apud Iurisconsultum ve Aromachias fpe&amus , & pilaris luso ad- fricanum cx autoritate Marcelli in hortis mittitur. Tam X {G}fortaffe non erit alie- ædificatam legimus diætam. Ipse Secunnum à rotunditate ædificij dedu&um via dus lib. vij.ad vxorem scribens monftrat deri.plures enim circulos,plura que gene- fuisse vbi per diem commoraretur. Ad ra cxercitationum capiebat. ' Et Tran" dixtam , inquit, tuam ipfi me pedes duquillus scriprum reliquit Vespasianum cunt. Et Imperator Alexander in palacio fuiffe folicum in fphærifterio fauces & ftruxit diætas nomine matris suæ. Diæca cætera membra diftringere. Pausanias etiam cibum vnius diei fignificari recevbi de gymnafiis Lacedæmoniorum agit, prum est, & fpeciem medicinæ quæ viêu Eft, inquit, & ftarua antiqua Herculis, medetur, diaticam appellatam Celsus in cui sacrificane fphæris qui ab ephebis in limine fui operis teftatur: de qua Rufus viros transeunt. Fit autem gymnasium in Ephesius fcripfit libros quinque, vnum curfu. Diete) diæta locus erat in quo de diæta fcilicet nauigantium. Suidas per diem verfari solebant à verbo Græco, diætas vocat iudicia, quæ non fiunt pro onu masusu, quod eft viuo & dego, dedu&ú: tribunali : qualia fæpe audiuimus hodie fiue vocabulum diætæ à die, & edendo fieri apud Germanos: & diætatas iudices tra&um videatur : quod in ea de die ce- ad hoceleãos. nam oratio eft iudico. Sub paretur: nam fuisse idem quod cænacu- qua) in loco inferiori. Jum Vlpianus de extraordinariis crimi.

Totidem in ipsa) in loco superiori, canario locus due, totidem in ipsa.præterea cænatio,qualales fæpius eft videre in tißimum mare , longißimum littus , amænisiGenuenfium villis, vbi & mas villas propicit

. Eft & alia turris: in hac cibum capiunt, & litrus ac cubiculum,in

quo sol

nascitur conditúrque:lavulgo appellant:quòd funt ta post apotheca & horreum. Sub hoc triclipačni celo & plana, quá nium, quod turbati maris non nisifragorem quam summo

Equa

Poßidet) circumspicit tan- Plinio auunculo & Columella. Sic Vlpiaquam domina. Adscribitur etiam profpi- nus tradit, Sicut fru&us cætcros in horcit. Nafcitur conditúrgue altera feneftra reum condi, & vela in apothecis extendi. Orientem , altera Occidentem Colem ad ff.xxxiij.& xlvij.de furtis. Si præponas in mittie

. [Lucianus domum commendat apotheca amphoras effe vini, easque subqux parentibus feneftris folem Occiden: tractas, fingularum furtum fit, non totius tem excipit. ), Apotheca) cella vinaria. ná apothecæ. Horreum) granarium ab horquamuis apotheca postic effe locus, quo deo , quod in eo feruabatur , quidam dires seruanda reponuntur Sro tã Smokintzen dum aucumant. debet autem effe ficcisà reponendo & condendo di&us : tamen fimum , & ficut cella vinaria ad Septenpto cella vinaria accipi folet autoribus trionem fpe&are,auersum omnino ab au

t2 terræ.

ftro.aurores sunt Vitruvius,Plinius, Palo horreo. nam debet efse pensile. Triclimin
ladius,Columella,qui in horreum,id eft, eft.
inercétum,vitem firmari vsurpat.Sub hoc)

Patutur) sencit. Langui-
illud triclinium. Gelatio & fonum patitur, eúmque iam languidum ac
nem locum. quo gestabă desinentem. hortum & geftationem videt que
tur, quamplurimum sub hórtus includitur. gestatio buxo aut rore ma-
aut rore marino. funt ifti rino, vbi deficit buxus, ambitur. Nambuxus
frutices notissimi. Defen: qua parte defenditur tectis , abunde viret a-
gine'maris. "Abundes per a perto cælo, apertóque vento: & quanquam
tiliter. Aperto celosféreno longinqua apergine maris, inarescit

. Adiacet & ventis expofito

. Lom- gestationi interiore circuitu vinea tenera co poffit confpergi tore fal vmbrofa,n«disque etiam pedibus mollis & ce. fo. fit enim afpergo maris dens. Hortum morus & ficus frequens vestit, puls. hinc Virg. Obie&z quarum arborum illa vel maxime ferax eft Calla spumant aspergine terra, malignior cæteris. hac non deteriore cautes. Inarefoon)moritur. quàm maris facie cænatio remota à mar fruiIn fecúda

lectione fuit mar tur. Cingitur diatis duabus à tergo, quamagis horto propinqua. rum feneštris fubiacet vestibulum ville, e Tenera) nouella. & pra- hortus alius pinguis & rusticus. Hinc crypto

. cùm vites ibi fint breues porticus propè publici operis inftar extéditur.. & humiles. Morus ) arbor Palladi dicata , quòd ferò germinat:ideo nullis vernis subiecta tem. in Fastis à Gellio & Macrobio, à Vefta peftatibus. Vestot)ornat,& contegit. Illa) deduci more poëtarum fingens his verterra Laurentina littoralis. Vel maxime' Gbus.Hinc quoque vestibulum dici reor, fupra cæteras arbores has nutrit. Mulia vnde precamur. Qua famur Veftam quzgrior) infenfior, sterilior. Cereres) arbori. loca prima tenet.. Vitruuius & Vlpianus bus. Hac non detersore) sensus est. alia vocabulo Græco vientes prothyrum apo quamuis procul à mari cænațio , tamen pellarunt:alii propylxon, vt Maximus & fruitur alpe&u tam amano quàm illa Thucydidis interpres. Ville) domus in quæ mari adiacet, de qua fuprà. Congeur agro. Rusticus) rerum rufticarum refere dieta) coniunguntur duæ diætæ cona tus. non ad vmbram & voluptatem , vetioni continentem versus. [ Ad idem fere ille superior.Cryptoportocus occulta & lalegitur,vincitur.] A tergo) ab ea parte ce tens porticus. mpúrice enim abscondo & nationis , qua mare non aspicit, à septen- Crypta locus abditus, & concameratus, trione. Velobulum) ingrellus. Ex autho. quam pro cryptoporticu reor Vitruuiú sitate Cæcilii Galli Gellius, & cadem

ad pofuifte:In ædibus, ait,cryptæ, horrea, averbum transcribens Macrobius, refert pothecæ. Iuuenalis pro subterranca capon.in ipsa domo nec partem zdium, sed uerna fornicata, id eft, cloaca,vsurpauit, locum ante ianuam effe per quem de via Et folicus mediæ cryptam penetrare suaditus acceffusque ad ædes fit, cum dex- burræ. Apud Sidonium de cryptoporticu tra finiftráque inter ianuam & teda, quæ hæc traduntur, A parte vestibuli longitufunt viæ iunda, {pacium relinquitur. Sie- do.tecta interius patet, mediis non inter bat autem in ædibus ampliflimæ fortunę. pollaca parietibus : quæ quia nonnihil Vestibuli derigationé aliam refert Ouid. ipsa prospectat, etl non hippodromus,

[ocr errors]
« VorigeDoorgaan »