Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub
[ocr errors]
[ocr errors]

religiosum , interdum incorruptum. cui cur. ] & Vlpianus : fan&ta proprie dicie: sententiæ videtur accedere Martianus mus, quæ nec sacra nec prophana funts, primo.ff.Sanctum,inquit,eft quod ab in- fan&ione enim quadam: confirmata : : iuria hominum defenfum eft acque mu- vt leges fan&æ funt fan&ione quadam nitum : dictum autem à sagmine quadam fubnixæ. quod enim fan&ione quadam herba , quam legati Romanorum ferre subnixum eft, id sanctum eft, & li deo solebant, ne quis eos violaret. [Aggenus non fit consecratum.& Donatus fan&um Vrbicus, fan&um eft plerumque vt in- dixit effe quod eft omni obferuatione in. corruptum, & à fanciendo fan&um dici- uiolacum. Par comisas) Summa facilicas. Infe&tatur Bitia, non bomi. Etitas summa, comitas par. Insectatur vitia, tiolos: parcit enim

nomi non homines. Nec castigat errantes, sedeni malorum. in quam sen mendat.Sequaris monentem attentus, da pen. tentiam fcripfie de fuis dens: & persuaderitibi, etiam cum persuaseMartialis. Hunc feruare rit, cupias. Iam verò liberi tres , dúo mares,, modum

noftri nouereli quos diligentissimè inftituit. Socer Pompeius i belli , Parcere personis , sultanus , cùm catera vita, tum vel hoc uno cianus, Demonađem dicit magnus & clarus , quòd ipse prouinciæ prinreprehendere vitia , pec- ceps hunc inter altissimas conditiones genecantibus veniam dare, more boni medici qui cu

rum non honoribus principem, sed sapientia rat morbos , neque irafci- elegit.

Quanquam quid ego plura de viro, quo, curægris. ] Nec

caftigat) mihi frui non licet: An,vt magis angar?quodi dat ) Cortigit verbis blädis . non licet. Nam diftringor officio, vt

maximo, Sequaris) Neceffe fequaris.modus dicen- mortuam visam ab Euphrace , dum libeldi gratior & compendiofior. Pendens) lum Platonis de anima legeret. ) inftiruis Suspensus.expe&ans etiam poftquam dió Docet.format. hinc inftitutiones , primæ xerir. [Ouidius. Narrantis coniunx pen- indu&iones ad bonos mores & disciplidet ab ore viri.] Perfuaderi.)Vlterius dia nas,vt Fabij & Iustiniani. Socer) Euphracendo progredi , & amplius satisfacere: tis. Pomperus Islians.) Extant in.ff.fretanta erat orationis fuauitas in co. Iam) quentiffimè responsa Iuliani Iurisconsul. Præterca. Liberi tres) Sunt illi tres filii. ticeleberrimi. Celera Gita) Qui in cæteliberi pro filiis secundum Caium femper ra vita fua vir clarus extitit, led in hac re proferuntur numero plurium:liberorum præcipuè, quòd cùin effec inter Syros auappellatione etiam fæminæ incelligun- choritate & opibus princeps , elegit fibi tur:authores funt Iurisconsulti,& requêgenerum Euphratens, non dignitare, red zia indicant,cùm poft liberos tres, subdi. Tapientia illustrem. Prouincie.) Syriæ: derit duos mares & foeminam:quinimmo Alespimas conditiones) Diuitias, nobilireferéte Calliftrato, nepotes & pronepo- tatem, honores quibus Iulianus excelletes cæterique qui ex his descendunt,con- bat: an quod magis placet,cú essent mul. tinentur: hos enim omnes liberorum ap. ti& natalibus & opibus ac cæteris for. pellatione lex duodecim tabularum có. tunæ bonis præftantes , qui nuptias filiæ prehendit. Duo mares) Subaudi & ter fuæ ftudiofe pecerét. Plura) Scribam.vj. tiam foeminam. (Lucianus in Dialor roEuphrate. Frui]Propter occupationes go qui infcribitur Philopfeudes , mo- publicas. An)Plura dicam.Magés angar.) morat Euphratem habuiffc filios duos, : Magis crucier cùm fæpius illius,quo non quorum alter iuuenis Mnason, & minor ve volo frui licet,mentionem faciam.Dia Euphratides nomine , quindecim annis Aringor) Occupor. Officso)Præfe&ura æ-natus,in palæstra se exercebant, eorúm- rarij, in qua collegam habuit Cornutum que matrem nomine Demaneten tunc Tertullum. Vt maximo. fic moleftpime)

[ocr errors][ocr errors]
[ocr errors]

Badem repetir in fine ora: fic molestissimo. Sedeo pro tribunali , fubroto
inquit, biennium comple- libellos, conficio tabulas , fcribo plurimas, fed
veramus in officio labo. illiteratiffimas literas. Soleo nonnunquam
riofiffimo & maximo.
Præfe&ti ærario , & antc hos, Quæfto- additi Romani effent, Latinè fciebant.&
Tes , Pretores, Tribuni ( fic enim inue à Varrone Fabióque , vbi de analogia di-
nio murata nomina pręfedorum ærario) sputatur, quæritur,an aliud fit Latinè lo-
pecunias quoquomodo expenfas & ac- qui, aliud grammaticè: nullam enim lo-
ceptas in tabulas publicas reponebant. quendi legem, fed obseruationem quis
nam inter cætera legatis somptum da dam voluere, vt ipfam analogiam nulla
bant, & quæ ad rempublicam fpe&are. res alia fecerit, quàm consuetudo. quare
videbantur, diftrahebant Pro tribunali.) Vitruuius se excusat, fi quid cótra grant-
Infuggeftu. tribunal est ybi iudex sedet maticam locutus fit,quafi Latinè scripse-
populo ius di&urus. procabularis excre- rit; & non grammatice : vtitur enimin-
Teencibus. Plinius senior vtitur. Fabius terdum verbis quę grammaticus non ad-
notat eos, qui tribunale quàm tribunal mitteret: quamuis interdum Latinè lo.
malunt dicere. Libellos) Quos vulgò fup. qui , sumatur pro eleganti sermone vri;:
plicationes appellamus. quare fupplices hinc Iuuenal. dixerat:Cùm fit turpg ma-
& querulos interdum Martialis vocat. gis noftris nescire Latinè. & Seneca Epi:
Secundus pro accusationibus alibi po- pistolarum quinto: Nunc vulgò breuia-
fuit

. & Vlpianus pro denunciatione, ferè rium dicicur, olim cum Latinè loquerein idem concurrente Apuleio: qui tamen mur; summarium vocabatur. Ex verbis: in Alino fuo pro forma præconij vfus eft. M. Tullii colligitur, grammaticam pauFabius etiam fieri libellos breui annota- lò ante fuum feculum in vrbem inuc. tione memoriæ causa reftatur : at hbella Aam:cùm fit, inquit, quædam certa vox fabrorum & agri diuiforum & inftru. Romani generis,vrbisque propria,in qua mentum Sæbnoto)Subscribo, confirmo. nihil offendi,nihil animaduerti poffit, niTabulas ) in quibus rationes ærarij repo- hil fonare aut olere peregrinum. hanc fes _nebantquanquamlegerim apud Capito- quimur : neque solum rufticam afperitalinum, præfectos ærario tabulas publicas tem; fed etiam peregrinam infolentiam habuiße, quibus nomina ingenuorum fugere discamus cquidem cùm audio fopuerorum referebant, ve fi fortè aliquis crum mcam Laliam (facilius enim mocaufam liberalem diceret, teftationes in- lieres incorruptam antiquitatem conferde produceret,quod Antoninus philofo- uant, quòd multorum fermonum experphus etiam per prouincias inftituit illise- tes ea tenent semper,quæ didicerunt priratifs mas laterai Inor naras, forenses, vul- ma)fed etiam fic audio,vt Plautum mihi, gares, filo infimo, quibus vtuntur ratio. aut Neuium videar audire. sono sprovonarij[ia] nominibus:quem locum minus cis ita re&o & fimplici eft, vt nihiloften. feliciter Sidonius conatus eft muruari.ll. rarionis,aut imitationis afferre videatur: literatiffimis, inquit, literis vacant.videa. ex quo fic locutum eius patrem iudico, fic mus:si placet, non importunè, an omnes maiores:& funt præcepta Latine loquentunc Latinè loquerentur , & quid fit La- di quæ puerilis do&rina tradit, & fubtitine loqui: quod fane nihil aliud eft

, lior cognitio, ac ratio literarum alit , aut quàm vti lingua Latia, & Romana: nam confuciudo fermonis quotidiani, ac doCicero inquit, non tam præclarum eft meftici libri cófirmant,& le&tio vererum fcire Latine, quam turpe nescire : neque oratorum. Cæsar quidem folum,& quase tam id mihi oratoris boni, quàm ciuis fundamentum oratoris. vides elocurioRomani proprium videtur. & Pollionem nem cmendatam & Larinam,cuius penes legimus iufliffe filios loqui Latinè, adeo quos laus adhuc fuit, non fuit rationis ve Græcè vel difficile, vel raro loqueren- aut fcientix , fed qual bonæ consuetuditur.Liuiuslibro primo ab Vrbe condita, nis. Mitto C. Lælium,P. Scipionem: ætaMagna pars Fidenatium, vt qui coloni tis illius ifta fuit laus tanquam innocen,

de iij.

tix , Latinè loquendi , nec omnium ta- cis,edifferit ferogrammaticam in vrbem men : nam illorum æquales Cælium & Romam inueétam , fcilicet inter fecunPacuuium, male locutos videmus : sed o- dum & tertium bellum Punicum, & vulmnes cum ferè, qui nec extra vrbem hanc gares sermones fuiffe meminit ( ibidem, vixerant, nec eos aliqua barbaries in do ac etiam in Augufto vbi fcribit eundem mestica infuscauerat , re&è loquebantur: dicere folitum betizare pro languere, fed hanc certè rem deteriorem vetuftas quod vulgò lachanizare dicitur : ac Plifecit & Romæ & in Grecia.confuxerunt nius Latine Græcos edo&os. conquerienim Achenas & in hanc vrbem multi túrque Iuuenalis linguam peregrinam in inquinatè loquentes ex diuerfis locis: vrbem introductam. & Apuleius in limiquo magis expurgandus eft fermo, & ne suæ Metamorphoseos, afferit se linadhibenda quàm abfterfa ratio, quæ mu- guam Lacinam didicifè nullo præeunte cari non poffit, nec veendum prauiflima magistro,verum labore çrumnali.quòd fi consuetudinis regula. T. Flaminium, qui omnes tunc Latinè locuti fuiffent, quid cum Q. Metello consul fuit , pueri vidi- opus erat fummo cum labore per sé litemus, existimabatur bene Latinè loqui ras discerc, cum in vrbe versaretur ? vefed literas nesciebat. Cæsar autem racio. rum quia tunc non cófuetudine,vt prius, nem adhibens, consuetudinem vitiosam sed grammaticorum præceptis literas & corruptam pura & incorrupta con- discebant Romani, dixit ærumnali labo. (uecudine emendar. declaratur ergo La- re: nequc tamen id admodum mirabile, li tinè loqui,nihil aliud fuiffe,quàm vtiver. Apuleius per se literas Latinas didicit, bis Romanis,propriis, & incorruptis, e- cum noftra tempeftace Benedi&us Iouius ciam non adhibita grammaticæ ratione, Comi natus per se Græcas edidicerit. & fuiffe tempus, quo omnes Romani li- quòd autem Marcus Tullius fecundo ne vlla regula Latine loqui poterant, & Tusculanarum refert , suas orationes iuafsueuerant: poftea in vrbem confluenti- dicio multitudinis approbatas , populabus aduenis,& priscorum lingua pertur- rem enim facultatem efle, & cffe&um ebata paulatim deflexisse ad vernaculam loquentiæ : non ideo crediderim

, omnes noftram. quod qui tunc erant ingenio a- dicendi vim sensumque percepifle, sed acutiffimo cernentes, de grammatica & lios aliqua,quosdam pauca admodum,ve Latinitate certas regulas tradidere: nam nuncafiolet in concionibus pro fide,ple& Tranquillus in libello De grammati- rofque infuper nihil intelligéres laudasse fupra cæteros. Quandoque) Raro. His) Meis. Hanc (nam idipfum quandoque contigit ) de his ocpartem ) Negocia publica cupationibus apud Euphratem queri. Ille me losophia dicitur : pertinet confolatur

. affirmatetiã effe hanc philosophie, ca ad ciuiles a&iones, qua & quidē pulcherrimam partem, agere negotiú adminnrane. nam illam publicum, cognoscere, iudicare, promere, & fapientes in trcis partes exercere iustitiam, quæque ipsi doceant in vsi diuiferune, moralem, na- habere. Mihi tamen hoc vnum non perfuadet: ruralem, rationalem. Epi: satius esse ista facere, quàm

cum illo dies totos ficam,ethicam:alij in phy- audiendo,discendóque consumere. Quo magis ficam , ethicam, dialedi: te , cui vacat, hortor: cùmin vrbem proxime tam philosophiam copula- veneris (venias autem ob hoc maturius) illi uit,fibique inuicem necefsarias partes afferuit, neque inter fe tan- Tra&are res ad veilitatem publicam fpetummodo non pugnare, fed etiam mu- Aantes. (Quare Cato apud Lucanum dituis se adiuuare auxiliis oftendit. hæc cebat, non libi sed toti genitú se credere fumpta ab Apuleio. Agere negotsum publ.). mundo.] Cognofcere)Audire disceptantes,

exami.

[ocr errors][ocr errors]

examinare. Promere) Discernere, expli- defiderio teneor fruendi illo viro. Cuibacare,declarare. Ips) Philosophi.In fub.) cat Eft ocium , qui vacuus est à negociis Agere:quod maius eft quàm docere. Non publicis

. Proxime) Quàm primum. ob perfuadet hoc Eaum) Vt credam melius huc) Vt audias Euphratem Matursus Ceelle ius dicere, quàm illum audire: tanto lerius quàm decreueras. Lomandúmque) Emendandum à vitiis per philosophiæ præcepta. ni te expoliendum limandúmque permittas.Neliorám bonis. Mulci au- que enim ego ( ut multi) inuideo aliis bonum; tem,mali, more Græcorú. quo ipfe careo: fed contrà fenfum quendam, Inuideo

bonum , Elegátius: voluptatemque percipio, fi ea qua mihi deneJum) Ticiliationem, co- gantur, amicis video superejje. Vale. gnitionem cum dele&ationc. Saperelle) Licere: vel potius abun. dare tradente Gellio.

C. PLINIVS I V STO S.
Lim nullas. Co.
queritur famí.

CHE

Limnullas mihi epistolas mittis. liariter de fa

Nihil eft inquis, quod scribam:at ca bio lufto,quod

hoc ipsum fcribe , nihil effe quod tamdiu nihil fcriberet. O

fcribas: vel solum illud, unde inlim.) lampridem. Athocspfum (crobe) Amulatus eft cipere priores folebant, Si valesbene est, ego M.Cic.qui ad Atticum in, valeo. Hoc mihi fufficit. eft enim maximum. quit: To mihi & fi nihil erit quod fcribas , tamen

Ludere me putas ? feriò peto. fac sciam quid idipfum fcribas velim, te agas : quod fine follicitudine summa nescire beres. Priores) Veteres: non possum. Vale. quos ex teftimonio M. Tullii licet cognofcere folitos in epifto- enim trifte & fine risu dixit antiquitas. lis præponere , si vales bene eft, ego qui- extat Afranij authorisas-apud

Nonium. dem valeo:quinimo Seneca libro Epifto. non ego te noui,triftem,feuerum, ferium. larum fecundo inquit, Mos antiquis fuit fed iuniores etiam hoc vfi funt, qualis vsque ad meam ætatem feruarus, primis Capitolinus, referens Antoninum philo, epiftolæ verbis adiicere, Si vales bene cft, Sophum,virum serium & grauem, ferium ego valeo. Hor) Ve significes te bene vale etiam fubftantiuum in frequenti vsu. Fare. [ Imitatió Ciceroniana qui libro bius, Aut aliquod iocis ferium quoque efquarto ad Atticum vbi inquit, nihil erit fet admixtum. & Curtius, itaque res in quod fcribat, vel ipsum fcribat.] Maxi serium versa eft. at serius comparatiuum mum) Plurimi facio scire tuam bonam va à fero diuersa significationis eit. Nefore) letudinem. Serio) Grauiter, verè. serium Non admoneri. C. PLINIUS CALE STRIO TYRONI S. Afturam)

Afturam grauissimam feci, frigCorælii Ru fi voluntariu

itura dicenda eft tanti viri amisobitum pro

fio. decessit Corellius Rufus, pter lógam, & intolerandam pedum

quidem sponte, quod dolorem agritudinem in Gnu amici Caleftrii de- filet,féque ideò maxime aff:gi tchatur,

quòd amiserit vitæ fuæ teftem , re&o- furculo caftaneam inferuiffe in Ncapolisem , & magistrum. fuerunt iisdem tem- tano agro scribit Plinius auunculus,qux poribus Tyrones tres , Caleftrius Tyro, ab ipfo nomen inter laudatas accepit. ad quem alibi Czcilius , qui etiam me fuit Corælius Rufus, iurisconsultus.fpeminit lunii Tyronis : certius Aponius &atissimus , à Cæcilio.cum admiratione

Tyro. Feco jacturam) Paffus sum dam- dile&us: à quo in petendis honoribus num,quòd amili Corælium meæ vitæ fuffragator & teftis affumptus, in incho moderatorem. Ss sattura ) Dubitat an andis deductor, ingerendis con Gliarius: hoe verbum ia&ura conueniat tantæ ca vnde Plinius ve paria Corælio faceret, lam.scati, perinde ac fi aliud verbum per- post eius obitum Corælii fororem & fiquirat , quo fignificantius atrocitatem liam semper tuitus est. dum Corælius vimali ostenderet. Corælsus Rufus) Coræli- weret, fuit fummæ authoritatis apud Ner um equitem Ro. Acefte genitum, suomet uam imperatorem : moritur autem sub Traiano.) Spore] Volútaria

meum exulcerat. Eft enim luctuofiffimum gemorte deceffit. Exulcerat) Exafperat,auger, Crecrudé nus mortis, que non ex natura,nec fatalis vifcit renouat. sic dum mor• detur. Nam vtcunque in illis qui morbo finitem Auiti deflet apud Marcellum, quod , inquit,vel untur, magnum ex ipsa necessitate solatium maxime dolorem meum eft: in iis verò quos accersita mors aufert,. hic exulcerat. sæpius vtimur insanabilis dolor eft, quod creduntur pofendamus quàm

fibi fimi. tuyse diu viuere. Corællium quidem fumma lis vbique lit. Vlpianus ex ratio,qua sapientibus pro neceffitate eft,ad hoc fpondit : Qui manus Gibi confilium compulit: quanquam plurimas viintulerint tedio vitæ, lu- uendi caufas habentem, optimam conscientigeri folent , nequaquam am,optimam famam,maximam autoritatem: non ex n. mif. :') Volunt præterea filiam, vxorem, nepotem, forores, tribus humanım contineri vitam, natu non recurrit , nec moratur quidem, quia ra, fato, fortuna : naturæ c. & xx. annos priorem superucniens præcipitat. fic orconceflos effe, faco lxxxx. fortunæ omnes dinem fatiæterna series regio , cuius hæc alios casus, vt sunt ruina, incendia, nau prima lex eft , ftare decreto. quod enim fragia, venena , voluntariæ-mortes. vnde intelligis fatum, exiftimo neceffitatem Virg. de Didone dixit. Nam quia acc fa rerum omnium, a&ionumq;, quam nulto, merita nec morte peribar, Sed misera la vis rumpat. Qyos accerfita m.a.) Qui ante diem , subitoque accensa furore. M. manus fibi inferunt, & fponte moriútur. Toll.in Philipp. Mulca mihi imminere Pornie) Si voluiffent iph. Summa r.) videbantur præter naturam ,.præterque Libro Epiftolarum x. quærit Sen. mors fatum. Vrcunque) Quomodocunque, ali- occupanda ne fit,an expe&anda:& demu qua ratione. Apuleius lib.vi.certè calculo pluribusconcludit,potius effe occupanda. cun&orum , vtcunque mors ej fuerat de- Pron.)Loco fati. Hoccon.) Sponte moftinata. Foniuntur)Lotereunt. Necesitate.) riendi. Oprimam c. ) Laudat Corælium à Fato: quo mortales ægritudine & morbo bonis animi & qux ab his descendunt, intereunt citra lxxxx. annum , modò re- vt à fama & authoritate, deinde à bonis rius, modò velocius fecundum fata , quæ fortunæ. Filiam ) Corceliam Hifpullam. refert Sene, ius suum peragere, nec vlla Vxorem.) Hispullam. Neporem.) Filium commoueri prece, non mifereri, non fic- Corælix Hifpullæ bonæ indolis: Sorores) &i gratia. seruant cursum irreuocabilem, Quarum altera Corælia Fusco erat maingesta & destinata fluunt, quemadmo- trimonio coniun&a. Pignora) Cognariodum rapidorum aqua correntium in se nes: in quem sensum bis in oratione par

negyricas

« VorigeDoorgaan »