Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

tatos, non vulgares. Extemporales Non cra quxdam more Athenienfium vir præmeditatas. Hi Orationibus. Tan: ginum repofita in capitibus sustinebant. fum edulas) Non actas, fed folùm publica. canophoræ ipfæ vocabantur : fed earum tas. Vi in Verrem ) Verrinarum genus eft artificem: quemnam?re&è admones:Po. admirabile, quarum primá] quas Cice- lycletum efic dicebant. cuius fenfus : fed ronem egiffe contra Secundi opinionem quis eas virgines fabricauerat: tanquam teftatur Afconius, [sed quare prima est de li per hæc M. Tullium aduerfarius interaccusatore constituendo, & non dire&è rogaret : rectè igitur,inquit, hoc loco mecontra Verrem, sed Cæcilium, vterque admones: dicebatur Polycletus ille optiautor non eft falsus, cùm poft illud Ver- mus statuarius effigiasse.vel ca referantur resin exilium voluntarium iuerit, neque ad Ciceronem interrogantem pragmati. quæ sequuntur a&tiones à Cicerone a&æ cum,vel à quo didicerat causam, quisnam Sint , sed tantùm editæ. ) sunt autem libri eflet artifex.& cum audiuiflet , elle Poiyin Verrem emisli, quòd prætor in Sici- cletum, subiunxerit,re&è admones.in illia torá illam insulam expoliasset. Quem- lis etiam plerunque sunt nuda crimina, nam aitificem)Verba funt ex sexto Verri. qualia illa, Nolice expe&are dum.cgo hoc Aarum a&ionum præterea , inquit, c. crimen oftuatim agam: à Teischalo Tinrant ænea duo figna, non maxima , ve daritano pateram abftulifti:à Thrasone rum eximia vetuftate, virginali habitu item Tindaritano parellam: à Nymphoatque vestitu , quæ manibus fublatis la- doro Agrigentino thuribulum.' sequi. tur) Concluditur. Ailo) Illa Expreßor) RepresentaSequitur ergo, vt actio sit absolutissima,

quæ uit. similitudinem orato maximè oration is similitudinem exprefferit, mis.) Typú & formim dicendi abrolutam. Iuftum

fi modò iuftum & debitum tempus accipiat: c deborum. ) Ex lege & quodsi negetur, nulla orationis , maximaive re.i.conueniens caufa. ná dicis culpa eft. Adjunt huic opinioni mealefx frequenter breuitate ges, quæ longissima tempora largiuntur, nec réporis impediuntur,tunc breuitatem dicentibus, fed copiam, hoc eft dinulla a&oris, fed iudicis ligentiam, suadent: quam

præftare nifi in anLeges.) Consuetudine gustissimis caufis non potest breuitas. Adiiciveterum iudiciorum ne- am, quod me docuit vfus, magister egregius, mo intra paucissimas horas perorare cogebatur:& liberæ compe- cans , An nos,inquit, fapientiores maiorendinationes erant: & modum dicendi ribus noftris? nos legibus ipsis iuftiores? fibi quisque sumebat: & numerus neque quæ tot horas,tot dies, tor comperendidierum neque patronorum cauebatur: nationes largiuntur:quibus poftca motus primus istam libertatem cösul Cn. Pom- Antoninus imperator,oratoribus permipeius aftrinxit, imposuitque veluti frenos lit quantum aquæ a&ioni petjuifsent , & cloqucntiæ:& accusatori duas,reo autem iudicia longius protraxit.Copiam) Dicentres horas ad dicendum dedit. Cæcilius di vbertatem : quam rem per exornatioaccusatori sex horas, reo verò nouem ex nem, quæ interpretatio dicitur, declara. lege datas:ita tamen,vt omnia ex foro,o- uit. Diligentiam) f.oftendens oratori per mnia ex legibus , omnia apud prætores longum temporis fpacium concessum.. gererentur : vnde Martialis Cæcilianum Anguftißimis, Minoris probationis:& virridet,qui contra legem maius temporis nius tantum, vel paucorum criminum ci. spacium impetrauerat , cùm effe ad di. tò transigendorum. Breuitas ) Dicendi. cendum ineptus. Asconius teftatur , vi- Vfus magister) Sic libro fexto: quod taginti dies legitimos accusatori , & totide men multi ante eum dixerant: imprimi defensori ad respondendum concessos. "M. Tullius, vfum effe dicendi magiftrum hinc alibi fua tempora Secundus velli frequenter præcepit, & omnium magi

Arorü præcepta superare.hinc proCorn. monumenta magis inftrucre, quàm faceBilbo, Affiduus, inquit,vsus vni rei dedi- re artificem:ysum & experientiam domitus,& ingenium & artem fæpe vincit. est nari in artibus , neque effe vllam disciplienim ratio loquendi, & regula fermonis. nam,in qua non peccando difcatur. nam at omnium etiam rerum magistrum vsum vbiquid perperam adminiftrarum ceflic effe fcribit Cæsar in Commentarijs:quod improfperè, vitatur quod fefellerat: illulatius explicuic Columella,quid.f.inter vminárque rc&tam viam docentis magistesum & artem interfit:scriptorum dicens rium. Manilius, Per varios y sus artem experientia fecit Exemplo montrante viá ) Frequen frequenter egi , frequenter iudicaui , freter ego.) Plures causas dixi. quenter in confilio fui-aliud alios mouet : ac Quo fur ) alumpeus fui iu: plerunque parua res maximas trahunt,varia dex extra ordinem procó sunt hominum iudicia, varia voluntates: infultatione rei dubiz: nam de qui eandem causam simul audierunt, fæpe quis , cùm fuper re ambi: diuersum, interdum idem, sedex diuersis agua confulitur.M Tullius, nimi motibus sentiunt. Præterea

suæ quisque Ýt haberet in cófilio & fia inuentioni fauet,& quasi fortissimum compleftantini

, quisquis illius au- ctitur, quum ab alio dičtum eji,quod ipse pretor. qui tibi in conflio uidit. Omnibus ergo dandum eft aliquid,quod in confilio iudices elle di teneant,quod agnoscant.Dixit aliquando mi. xit

, quòd potestatem iudi hi Regulus, quum simul adessemus. Tuomnia, cij haberent. & princi- quæ funt in causa,putas exequenda: ego ingupem dicimus bonos in lum ftatim video, hunc premo (premit

sanè eit decernere ex conllio quod eligit, sed in eligendo

frequenter errat.) bonor:neque me praterie, respondi, posse fieri, vt genu effet aut tibia aut cófilio pará diferre,quòd talus, vbi ille iugulum putaret. Atego (inillud oftendentibus

rebus quam ) qui iugulum perspicere non possum, adhibentur,hoc latétibus, & aut omnino nódú reperris,auc dubiis. tequam orator diceret & ageret, id tan& iudicium frequentiflimè certum effe, quam veriffimum feruat. Fortifmum. confilium verò rationem quandam alid Certiffimum , irreprehenfible. Also.) Ab repetitam, & plerunque plura perpen- adore. Teneant.) Credant. Agnofcata) dentem & comparanten, habentemque Tanquam suum inuentum. ndeffin.usj in re & inuentionem & iudicationem. A. Causá ageremus. Que funt in caula, Quę bied alos moner) Vna res mouet alium, pertinet ad caufam

dicédá.]Vi genu eser) alia alium. Varia funt hominum iudicia.) Lucianus in libro qui inscribitur oratoNam ficue ingeniorum plurimæ sunt for- rum magiftri, aperiè carpens malos oramæ, fic iudiciorum , re autor eft Quinti- cores,inquit, non referre ve pro fronte lulianus.Varie Goluntates ) Imitacio Perfia- ram, profura verticem accipiant.) In02, Velle suum cuique est, nec voto viui gulum.) Firmiffimum argumentum,cautur vno.quod & imitatus eft Terentius in fæ conftitutionem: nam iugulus in homiPhormione, Verum ita eft, quot homi- ne maxime lætalis : inde per translationé nes for sententiæ. suus cuique mos. Dr. iugulatum literis dixit, in Verrem M. uerfum fentiunt ) Diuerfam habent fen- Cicero (& in Philippicis Iugulatam caucentiam ab aliis autoribus. Idem) Simi- fam Pompeianorum & Terentianus Da = le alijs: fed diuerfis effc&ibus. Sué sauer

uus, Iugulast, homincm verbis. Hunc tsomo) Quod præuidic & excogitauit, an- premo. j Vrgco, & in fumma totius causa

perfto non cuagando. Premit.) inftat causx. perftat in translatione , cùm iam vbi credat effe cardinem rei,fed rępe falli- præmiferit iugulum. lugulum. Firtur in eligendo. Responds.) Kegulo. millimum argumentum minuendo fuam Fieri.) Euenire. Genu.) Pars leuior facultatem, Reguli fubfannat arrogantiá.

Omnia Omnes partes caufæ. Trad' ta ; í Sov nivo.) id cit, omnem lapidem mo omnia pertento, omnia experior , ma'y mae deniuco: huius prouerbij mul- que nógov suv cel.Vtque in agricultura no vineas ti meminere Nicarchusin tantü, verùm etiá arbusta: nec arbusta tātum, word. Bafilius ad Monachos verùm etiam campos curo, á exerceo : vtque. Tresó va ni tovo za tlw meeguiar, in ipsis campis non far, aut filiginem

solam, gufti feridlice. mas tas visav 2- se dordeum,fabam , ceteráque legumina fero: prev

, to nije raeguvias. fimile il fic in actione plura quasi semina latius spargo, a Suida pariter fcribitur. vt quæ prouenerint, colligam. Neque enim . eius originem inde traátá minus imperspicua , incerta, fallaciáque sunt inuenio. Polycrati The iudicumingenia, quìm tempestatum, terraMardonius caftrameta- rúmque. Nec me præterit summum oratorem tus fuerat , refpondit ora. Periclem fic à comico Eupolide laudari, omnem lapidem moue. Ileg's dég? CÚTw Ux'ń το : futurum νε magnam Πειθώ τις επεκάθητο εισι χείλεσιν.. auri copiam offenderet. outros érýdet, noej póros trēv patógcor, venatoribus, qui feras in- το κέντρον εγκατέλιπε τις άκρεωμένος, dagantes, magna diligentia omnia perluftrant. in Verùm huic ipsi Pericli nec illa nd Fre,nec illud cultura agrı

) In colendis a- érenne breuitate , vel velocitate , vel vtraque: fib°cólica,vel arbores qui- (differunt enim) sine facultate summa contibus vires maritantur:ynde Plinius nobilia vina non nifi in arbustis nus dilationem patitur propter tencrita: gigniconfirmar:& vlmum, populum ni- tem: matura grana protinus decidunt,feil. gram, fraxinum, ficum, oleam,cornum, minus quàm cærera frumenta periclitaciliam,acerem, ornum, carpinum, quer tur in ftipula : quoniam semper ređã haa cum, salicem, inter arbusta connumerat: bet fpicam: nec rorem continet, qui rusecutus Varronem, qui præcipit arbusta biginem faciat.tria eius genera, bromos, serenda in fpacium quincuncis,& vineas liligo exceptitia,& tragos.:Semina. Arguac arbusta putanda. sic docet Columella, menta. Promenerını)Prouentum,& melarbuftum faciendum, & arbustiuam vité fem bonam reddiderint,iuuerine impers arbusto coniun&am retulit, Palladius fi- fpicua) Incognita, dubia.incerta fallacia) militer. Plinius etiam arbustare agros, Incerca ad cognoscendum an fallant : an pro arbustis conferere vfus eft.Arbuftum magis disiun&im legatur,incerta, fallacia. Caro, & eum imitarus Seruius pro loco ingenia tempestatum]Naturæ temporums arbusculis referto vsurpauerat. at arbu. qualitates bonæ fiue malæ : nam tempetum inter semper virentes arbores enu itas vocabulum medium est. Summumomerac Theophrastus. Exerceo. ) Coló, , ratorem Periclem ) De cuius dicendico. aro. Siliginem.) Theophrasto & Plinio pia fic accepimus, vt cùm contra voluntaauthoribus, Gligo genus grani nunquam iem Atheniensium loqueretur pro salute pariter maturelčis, nes vlla segerummi. patriæ,feucrius tamen idipsum, quod ille :

1

contra populares homines diceret, popu- cabat.] Ac Fabius libro decimo:quod de larc omnibus & iucundum videretur:cu. Pericle verus teftimonium est , in Pla. ius in labris veteres Comici, etiam cùm tonem transferri poteft iustissimè, in lailli maledicerent, quod cum Athenis fieri bris eius fe disse quandam persuadendi licebat,leporem habitasse dixerunt: tan- deam : fic enim interpretatur Tema: quæ támque in eo vim fuifle, ve in eorum mé- sanè ab antiquis colebatur. nam tradie tibus qui audiffent, quafi aculeos quofdá Pausanias, Thebis in Templo Veneris relinqueret. præftitit igitur Pericles do fuiffe eius deæ imaginem , opus Praxite. &rina, confilio , eloquentia per quadra- lis:& templum Pithus fine ftatua. Heroginta annos, quibus in patria, & vrbanus dotus libro o&auo teftatur,apud Andrios codem tempore, & bellicis rebus præfuit, * dixisse Themistoclem duas dcas Suade. quòd Anaxagoræ physici auditor fuit. lam, & Neceffitatem. Suidas asserit, nihil hæc fumpta ex M.Tullio & Valerio Ma- aliud effe Pithus templum, quàm oratioximo. de illo tamen longè plura Thucy- nem. M. Tullius cum libro tertio Deo. dides & Plutarchus, quem afferunt ob e- ratore, leporem appellaffet : De claloquentiam cognominatum Olympium. ris oratoribus idem suadelam vocauit,cumeminit sequentium verborum [Lucia- ius effectorem dicit esse oratorem: quam nus in laudatione Demosthenis , &; Sui- Suadam dixit Ennius. eius autem Cethedas:fed breuibus tia dinc inund SH 70 Mel Taj gum medullam fuifie vuls, vt quam deam Tas xeil du se sa aidhis, id est,talis aurem quę- in Periclis labris fediffe , huius hic medam insidebae suadela labris viri. wed's dullam Romanum oratorem fuifle dixey' co mund ta yet, pul trámic imnú Into trio xelaoue rit:alii Flexanimam,& dicendi præsidem. στη,ούτως έκέλει και μόνος του μπίρουν το κένδονογ- Horatius etiam poeticam mellam vocaxetín A Tis drev opfíora id elt, ad hoc fua- uit:& Ceberes, In folio, inquit, sedet suadela quædam infidebat labris, adeo de uibus moribus & formosa indole muliers mulcebat, & folus rhetorum aculeum re- quæ poculum manu renet, Suada vocatur, linquebat auditoribus: quæ verba Eupo. mortales omnes seducens. Syracusium lidis, veteris comadiæ scriproris fæpe Ci- quendam Apollonius Pithonem appeilacero tranftulit ad nos, vt Declaris orato bat, oratione sua perfuadere conantemo ribus,de Pericle scripsit Eupolis:cum de- de quo Philoftratus libro vii. suínes) Dele&atione etiam aculeos relinquebat in a mulcebat. Differunt enim brevitas, & o. nimis corum à quibus effet auditus. Et, rationis velocitas.nam breuitas eft dicere Vberius veteris comædix maledica lin. citra causam:velocitas etiam copiose, sed 842, quamuis potentiam viri perftringe: nimium feftinanter, & fine mora ac trare cupiebat, tamé in labris hominis mel- &u.Hermogenes diffinit, velocicarem esse Ic dulciorem leporem fatebatur habitare, compositionis accelerationem, qua viua atque animis corum qui illum audierant, & mobilis oratio videtur.Faculoase) Faciquali aculeos quofdam relinqui prædi li poteftate dicendi.

Delectare) Quod in cludit in se foridum dicen gisset.nam delectare , persuadere ; copiam didi genus : eft autem proc cendi spatiúmque defiderant : relinquere verò mi proprium , quamuis aculeum in audientium animis is demum pou tibus opportunè fit. Per. teft,quinon pungit, sed infigit. Adde , qua de fuadere Perfundemus grá codemPericle.comicus alter,ńspanit', eloguta di , authore Quintiliano, čuvexúrce slee' é Méda. Non enim amputatt præfertim argumentis tam ex arte,quá line. Perluafionis loci.sunt có bertatem orationis, Spacium)Temporis firmatio & refutatio, ac peroratio,quam- moram. Aculeun)Perfuafionem & fidem uis etiam & secundum rhetores,in narra

facere. Pungit)Leuiter tangit,& breuibus zione debebamus persuadere.Copiam)Y. agit. Infigur Multis immoratur, & persu ze

h. iij

'di & robusto genere dicé

dec. Cómicus a.) Scribit:is eft Ariftopha- gurare , permiscerc , ardere omnia videnes pariter comediæ veteris scriptor: bantur. quod adeo illi placuit, vt repetac ńspaniji Geģvrajčuvenu nee te majta,ideft, fulgu- hæc cú in progreffu arma cócusserat, vel. rabat,tonabat,& conuoluebat omnia. M. uti fulgorex nabis fragore colliso, bóbis Tullius De perfe&o oratore, nunquam diffulcantibus fra&a diceres crepitare te. inquit, ab Aristophane poeta fulgurare, nitrua:denique creditum, quod inftar loconare , permiscere Græciam dictus effet uis poffer etiam fulmina iaculari:hanc toPericles,li tenui genere vsus fuiffet.& Fa- tam ferè Græciam miscuiffe ferebant:va. bius lib. xii. Quid Periclea ? similem ne de quidam codices apud Secundum pro credimus Lyliacæ gracilitati? qué fulmi- tai toisime'de habent,id eft, Græciam. iifnibus , & cælefti fragori comparantco- dem ferè verbis Suidas de Salmoneo v. mici:dum illi conuicientur.ad quæ vide. ticuryúspe769 » Cegutes[wvexunge tas affic i mnómur tur Martianus allufiffe, vbi de rhetorica Women's , id eft , fulgurabat , tonabat, agit. At verò quid cùm commotus public perturbabat subditorum animos. ci nominis attestatione clamaucrat? ful- Amputata ) Breuis , circumcisa. Absoil 4) Manca. Lata) Copiora. Magnifica) Sublimis. oratio & abscissa,fed lata,& magnifica da exnus admirabile continens. celsa tonat, fulgurat,omnia denique perturbat Optimus tamen modus of) ac miscet. Optimus tamen modus est, quis neobiici. tenendum ele mo gat? sed non minus non seruat modum

qui in. dum in oratione, ne fit ni fra rem quàm qui supra: qui adstriétius quàm nu) Pariter. Infia rem.

) qui effufius dicit. Itaque audis frequenter, vt [quæ ] dicit nimium bre- illud immodicè cớ redundanter,ita hocieiune uiter, & ieiunius quàm & infirmè Alius excessisse materiam,alius dicaufa exigit

. Suprasem citur non implesfe : &que vterque, sedille imcaulam. Qui allrutins) becillitate, hic viribus peccat. quod certè etsi Non minus non feruae non limatioris, maioris tamen ingenj indimodum qui dicit minus, quàm ille qui dicit immo- cium eft.Nec verò cùm hæc dico , illum Homedeftius. Redundanser] Ex- ricum dipercoet probo,sed hunc, aj 'mea vuqacelliuè dixisse. Hoc) Alicu deaviy los métae xespecioso : non quia non & ilius a&ionem. Terune) Ari. dè. Infirmè, Infra caufam. vnde M.Tull.de perfe&o oratore vtrunq; implelle Ieiunè dixisse. A Equè peccat) Exgenus iinprobat, Meæ, inquit, aures & cedendo regulam & præscriptum:an quia perfecto completóque verborum ambitu peccata paria, vt alibi latius docebimus. gaudent, nec curta lentiunt,nec amant re- ille Qui infrà dixit. Hic Qui suprà Addundantia. nam ficut cauenda eft oratori uerte, hic & ille , pofitum à Secundo con. preffo inopir & ieiunitas:ita amplo intla- tra multorum vfum,apud quos ille respitum & corruptum dicendi genus. nam cit longiora, hic propinquiora. sunttacopia autore Fabio, modum habet,line men authores probati , qui fimiliter vquo nihil nec laudabile, nec salutare eft. tuntur : quod nos in sequentibus latius hinc De claris oratoribus tradic Cicero, annotauimus. V sribus) Nimiis. Limatio, Apollonium Molonem fummum orato- ris, Absolurioris. Virium. [peccatum, sed rem dediffe

operam , ve nimis redundan- quod peccatú maius in coing niú esse intem , & fuperfluentem iuuenili quadam dicer. Hinc aliqui nó vitiú red indiciú ledicendi impunitate & licentia reprime- gút:quod magis probo. Nullú enim ingeset,& quali extra ripas diffluentem coer nium limatu eò quòd eft limatú vitiosum ceret. Materiam Propositam causam. Non cit] Masorii) Copiofioris.in quam senten

« VorigeDoorgaan »