Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

Hemert a° 1310, 31, 81, 1456, 67, 79, 92, enz. (N. I, 112, 273; III,

90; Lingebrief in Gr. Geld. Plakkaetbk; GL in GV 1877 bl. 4;

N. V, 122; VI, 1 bl. 19) ao 1561 (H., Kron. v. Arnb. 119). Op-Hemert ao 1522 (N. VI, 2 bl. 729), door Slicht. (Tooneel 335)

in 1645, 54 eenvoudig Hemert getiteld. Neder-Hemert heet ook wel Uit-Hemert (vgl. Nom. Geogr. Neerl. II 126). Het Huis aldaar heet steeds Het Huis te Hemert, terwijl dat te Op-Hemert altoos onveranderd als Het Huis te Op-H. bekend staat.

Adject.: Den Hemer(d)schen of Hemertschen Waard a° 1741, 94, 1821 (TS 298; GB; v. W.), benaming van het eilandje, waarop het oude slot te Neder-H. gebouwd was.

Gesl.: de Hemert ao 1088, 1276 (Heda, p. 141; BN; SI. 951); v. Heymerden ao 1318 (MS. geneal. de Cock v. Hemert); v. Hemerden ao 1400, 31 T. v. E. 144; Cat. no. 284), toe H. ao 1403 (ib. no. 562); v. Hemerth ao 1484 (ib. no. 700; N. V, 181); v. Hemerten ao. 1487 (D 478); v. Hemairt a' 1494 (N. VI, 1 bl. 77); de Heemert ao 1496 (N. VI, 1 bl.

134 Lat.).

Het Groningsche Hemert (o. Tenboer) of het Friesche H. luidde 11de eeuw Hemvardh (BM 131), het Groningsche Hemer(t)wolde destijds Amuthario

walde (ib.).

Hemmen, voormalige onmiddelbare Rijksheerl., der v. Lynden's. Hemmen, ao 1188, 1327, 59 (Sl. 371 ; N. I, 230; BN; N. II, 128)

ao 1416, 54, 1621 (N. III, 338; IV, 268; GV 1882 bl. 27). Hijmmen, Himmen a° 1359 (Zegels, GV 1888 bl. 28). Hymmen ao 1360 4), 1421, 54, 70, 9, 1518, 34, 66 (Sp. III, 415; N.

IV, 268; H., G. Maandw. I, 98; N. V, 122; VI, 2 bl. 621; Nav.

XXVIII, 98; H., Stukken I, 116). Adject.: Hemmenro, Himmenremeer, ao 1327, 40, 1442 (N. I, 230, 417; H., G. Maandw. I, 129), – 0. Indoornik, als benaming der rivier De Linge tegenover deze heerl.

Gesl.: de of v. Hymmen a° 1331, 59 (N. I, 267; II, 109), v. Himmen a° 1359 (N. II, 109, zegel).

Emmen (Drente) Inidde in 1046/71 Embini (BM 173). Luidde Westeremden (Gron.) in 1408 Westerhemde (Nav. XXV 486) en bezat Hemmen

1) Hennien , Hinniem (Slicht., G. Gesch. 1428) ao 1361 is of drukfeil, òf verschrijving van Pontanus (Hist. Gelr., p. 277). Insgelijks staat op TS, Kaart ao 1741 verkeerdelijk Heumen. Trouwens dit kaartje wemelt van allerlei fouten.

(Gron.) zijn in 1833 gesloopt Emdenburg: in Friesland ligt een dorp Kortehemmen.

Hengelo, Grp. 2., in onderscheiding van Hengelo in Overijsel, gewoonlijk als Geldersch-Hengelo aangeduid, -:

Hengelo ao 1086, 1152, 1200 (GV 1877 bl. 70; Sp. I, 395; BN;

SI. 292, 397 (curtis in H.) 2° 1207 (curtis H.) ao 1255 (H. super
Goie) ao 1307 (SI. 425, 761; Bo 503; N. I, 97).
Hengelloe ao 1200, 7 (Bo 270b), -lo ao 1740 (Schrassert, Cod. G.-Z. 255).
Engelo ao 1246 (Sl. 667ter).
tho Hengele ao 1307 (H., G. Bijzonderhh. 15, 7).
(die Havetol) Hengel ao 1418, 92, 1506, 16 (Schr. ib. Stukken 338;

N. VI, 1 bl. 354; VI, 2 bl. 536) ao 1535, 50, 61, 82 1645, 54 (N.
VI, 1 bl. 157; H., Kron. v. Arnh. 147; Stakken IV, 341, 7; Slicht.

Tooneel 88a).
Hengell ao 1495, 1519 (Zutf, schepenbrief in HB 1873, bl. 243; N.

VI, 2 bl. 641).
Volksuitspraak: Hengel. Hengeloo ao 1561 (ib. bl. 120).
Gesl.: v. Henghel, v. Hengel.

Hengeveld, goed te Varseveld, - ao 1246 domus Hengevelde (Sl. 667).

Herkhuizen, goed te Reden.

Herinkhuzen ao 1463 (D 162).
Herinchusen, een bossche ao 1476 (H., Roozendaal 374).
Herickhuysen ao 1478 (ib. 380).

Herkhuizen ao 1794, 1859 (GB 316; Nijhoff's kaart). Vergelijk Harinkhuizen, d. gem. Barsingerhorn, prov. N.-Holl., Haringhusum, bp bij Visvliet, gem. Grijpskerke, prov. Groningen. Talrijk zijn de plaatsnamen, ontleend aan den persoonsnaam Haro of Hero of de hiervan afgeleide vormen, bijv. Haring, Hering, enz. Vgl. Joh. Winkler, De Ned. Geslachtsnamen bl. 399).

Hernen, o. Bergharen, in MW.:

Harnen ao 1214 (Sl. 446).
Herne ao 1247 (ib. 679).
Hyrnen, Hijrnen a° 1321 (Sp. IV, 84) ao 1390, 1520, 4 enz. (N. III,

165, 6; H., G. Maandw. II, 519; N. VI, 2 bl. 796).
Heyrne, -non ao 1357 (Sp. IV Cod. Dipl. p. 63).
Hernen ao 1472, 9 (N. IV, 466; V, 122).

Hirnen ao 1492 (N. VI, 1 bl. 9).

Aernon ao 1624 (Overluid. te Utrecht in MS., zie Nav. XXXVII, 3). Gesl.: v. Herne ao 1178, 83, 1247 (ib. bl. 342; Sp. IV, 107) ao 1265, 1320, 1518 (Sl. 855; Sp. I, 362; H., G. Oudhh. 144); v. Hijrn ao 1237 (Slicht. Tooneel 796); v. Hernen ao 1263 (Sl. bl. 840, 4) ao 1424, 97 (GV 1875 bl. 4; H., G. Maandw. I, 459); v. Hirnen ao 1265, 1349 (Sl. 855; N. II 44) ao 1420 (GV 1882 bl. 139, M. v. E. 84); v. Heernen ao 1361 (Cam. III 44); v. Hyrne ao 1394 (B 15); v. Hirne omstr. 1450 (M. v. E. 72); v. Hirn ao 1529 (Hard. II, 66). Er ligt echter ook een Herne, Hirne, aan den linker-oever van De Imster, beo. het oude Grp van der Mark (TS, Kaart v. Geld.).

Herteler (Het), te Twello: den hof, het huis ten Herteler a° 1457 (D76, 84, 5), te H, ao

1462, 5, 81 (ib. 150, 77, 359). Gesl.: ton Hertlere a° 1359 (Cam. II 715); v. Hertler ao 1428 (Bijdr. II 390)

Herten, hp o. Renkum. A° 1411 is sprake van vlocus ouilis in Herten" (Tijnsboek v. Lunterenbroek).

Herveld, OB, gem. Valburg.
Hervelt a° 996, 7 (BM 198; HZ. I 43; Sl. 115) ao 1129, 1500, 61

(Bo 182; Si. 248; GV 1875 bl. 190; H., Kron. v. Arnb, 118).
Herveld a° 997 (Bo 74a).
Heruelt ao 1449 (Tijnsbk bij sl. in N Bijdr. I). Eene plaats Here-

velde einde 13de eeuw op Veluwe vermeldt Nom. Geogr. II 151. Zie boven, Harreveld.

Herwarden, Bommelerwaard :

Caput Heriwarda ") ao 997 (Sl. 117), -wardes ao 1070 (ib. 179). villa Herewardus a° 1018 (Chron. Cameracense bij BN), -dos ao

1154/9 (Sl. 292), -werde ao 1104 (ib. 203) 2), -wade, -warde ao

1) De imperatoria curtis Herivurda, (Sl. 100) -de Heruurden (Sp. III, 264) ao 972, behoort hier niet, als zijnde Herford (en) in Westfalen. Bo 66, n° 56 (Opschrift) vergist zich. Zie beneden, bij Tiel.

2) Niet Herforden; zie Sl. 204, aanteek.

1200 (ib. 399; Bo 274a), -waarden ao 1568 (H., G. Mk II 154, noot). Herswerde ao 1104 (Bо 158a)?? Herwarden ao 1181 (HZ I 102) ao 1337, 51, 1404, 40, 1521, 68,

1645, 54 (N. I 362; II 50; H., G. Oudbh. 307; GV 1874 bl. 24; N. VI, 2 bl. 689; H., G. Mk 147, Slicht. Tooneel 336, 436), -verde ao 1323 (Slicht., G. Gesch. 1146), -werden ao 1359, 1503, 1700 (N. II 139; E 181) '); Privilegieboek v. Tiel, in Rink, Beschr. 222), -waerden ao 1437, 92 (H., G. Maalt. 199; N. VI, 1 bl. 18, rekening), -wairden a° 1494 (N. VI, 1 bl. 69), -weerden ao 1568

(H., G. Mk II 497). Harwerden ao 1405 (N. III 270). Haerwerden ao 1561 (H., Kron. v. Arnb. 120). Heerenwaerd, 's Heeren-weerd a° 1645, 54 (Slicht. Tooneel 6a; G.

Gesch. 1126). Wanspelling 2). Herewaarde ao 1689 (Bijdr. V, 75). Volksuitspr.: (Her(re) waôrden. Aldus in N B. Vgl. Nom. Geogr. II 124. Hoe onvast de schrijftrant van dezen plaatsnaam nog is, blijke hieruit, dat men in éénzelfde nummer der Tielsche Ct. v. 23 Oct. 1883 melding ziet van Herwarden en Heerewaarden, alsook van de bekende Herwardsche of Heerewaardensche overlaten.

Gesl.: v. Heerewaarden, v. Herwaarden, v. Herwerden, - in 1576 was Herman v. Herwerden praesentie- of capittulair-heer der St. Maartenskerk te Tiel. Drie gansch onderscheidene en uitéénloopende familiën. A° 1624 v. Harwarden (Overlud, te Utr. in Nay. XXXVII, 345), v. Herreward (ib. VIII, 660). Een gesl. Herwerdinck a° 1522 te Hardenberg (E 487). Herwen, beo. Pannerden. Harauua villa in pago Batanui 3) in comitatu Dodonis ao 897 (Sp. II,

Cod. Dipl. p. 10, vgl. Sp. III, 380).
Harawa villa in pago Battawi ) (BM 197; Sl. 70, 1).

1) Aldaar is sprake van den Weerde van Herwerden.

2) Aa, evenals zeker Slichtenhorst, waarschijnlijk aan een heeren (in casu, Keizerlijken) weerd denkend, vgl. Kaiserswerth (o. Dusseldorf) ao 1011 Insula St. Saiberti (Sp. I, 177), ao 110i, 45 Werde (Sl.), ao 1174, 1282, 99 Werda (ib.; N. I, 63 Lat.), zegt: bij verbastering Herwaarden of Herwerden. Ten onrechte. Het „Heerenwaarden” der woordenlijst is o. i. foutief.

3) De Betuwe (bier, Over-Betuwe) strekte zich dus destijds oostelijk verder uit dan thans. Over Herispich zie beneden, Spijk.

4) De Betuwe (hier, Over-Betuwe) strekte zich dus destijds oostelijk verder uit dan thans. – Over Herispich zie beneden, Spijk.

Harewen a° 1218 (Sl. 454).
Herven ao 1227 (ib. 507).
Herwen ao 1287 (N. I, 9) ao 1370, 1522, 31, 61, 8, 1615 (N. II,

255; VI, 2 bl. 722; VI, 3 bl. 1004 1); H., Stukken I, 227; Kron.

V. Arnh. 117, 26, 263). Herwe ao 1427, 60 (H., G. Oudbh. 214, Maalt. 61). Gesl.: de Harwen a° 1233 (Bo 3906) 2) ao 1287, 1318 (Sl. 1103; N. I, 185); de Haruwen ao 1233 (Sl. 567); de Herwen ao 1247, 87 (ib. 676, 1103) ao 1294, 1368, 78, 9, 88, 95, 6, 1402, 11, 6, 34, 43, 1500 (Sp. IV, Cod. Dipl. p. 65, 7; H., Roozendaal 49, 125; G. Oudhh. 477 ; Maalt. 122; Arnh. Oudhh. I, 14; GV 1881 bl. 129; H., Heidenen 17; Bijdr. II, 79; VA. 277; HB 1883 bl. 225); v. Herven ao 1426? (F 249); v. Heerwen ao 1460 (D 132).

.

Herwijnen, in Tielerwaard :

Herriuuinna ao 850 (Sp. III, 125).
Heriwina 2° 850 (Bo 28; BM 203; Sl. 42).
Herwynen a° 1331 (N. I, 267, 73), -wijnen, -wynen ao 1405, 93,

5, 7 (N. III, 272; H., Kron. v. Arnh. 61, 5; N. VI, 1, bl. 170). Harwynen, -weynen a° 1395 (H., G. Maalt. 120), -winen ao 1396

(H., Roozendaal 66).
Herwijnnen 2° 1527 (N. VI, 2 bl. 880).

Hurwenen ao 1731 (MS. Lidmatenboek van Tiel).
Vgl. Nom. Geogr. Neerl. II, 127.

Gesl.: de Herwinne ao 1276 (Sl. 951); de Herwin ao 1318 (H., Roozendaal 7); v. Herwinen, -wynen, -wijnen ao 1376, 9 (N. III, 26, 71; H., Hertogrijk 1821 bl. 11) ao 1386 (N. III, 119); v. Harwynen ao 1383 (N. III, 111), -wijnen a° 1376, 1451 (Slicht., G. Gesch. 195a ; Nav. XXVII, 252); v. Herewijnen ao 1443 (GV 1874 bl. 153); Te Babilonienbroek woont v. Harweynen.

Heteren, in OB.

insula de Hetere ao 1232 (SI. 561).
Heytteren ao 1520 (H., G. Maalt. 89).

1) Destijds als claring bank vermeld.

2) Abusievelijk wordt in GV 1881 bl. 129 hiertoe ook gebracht (Gerardus) de Herueten, als getuige in den oudsten stadsbrief van Zwolle ao 1230 vermeld (Bijdr. I, 31); deze ontleende zijn naam gewis aan Herfte, bp. bij Zwolle, ao 1357 v. Heruete (Cam. Il 468).

« VorigeDoorgaan »