Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

B Y L A A G E N.

Overzetting in het Nederduitsch naar

den zin.

[ocr errors]

endrik door Gods genade Hertog van Loth

ringen en Brabant, allen die deezen Brief zullen zien heil. Dewyl wy door het behoud van allen, onzer Ziele welvaart zoeken, hebben wy met raad der goeden en Godsdienstigen, het volgende geregeld en goedgevonden.

(I). Dat in het toekomende gelyk voorheen de lieden in het Land van Brabant by rechtsgeding en vonnisle behandeld zullen werden (a) en dat

zy

[ocr errors]
[ocr errors]

(a) Hier mede wil de Hertog te kennen geven, dat geene Inwowoners van Brabant , zonder gehoord te zyn, geoordeeld zullen werden. Dat is, dat een ieders gefchilien, niet dan in een geding voor den gewoonlyken Regter afgedaan zullen mogen werden, en dat dus ieder Brabander, tegen het geenemen van hem vorderd, zyn tegen zeggen moet hebben. Dit word hier in het algemeen. vastgesteld, dus moet men daar uit opmaaken, dat zulks zo in het burglyke, als in het lyfstraflyke plaats heeft. Dit was toen niet nieuw, om dat de Hercog er byvoegd, als, voorheen, derhalven moet men vaststellen, dat dit een bevestiging is, van oudere voorrechten, of Landwetten die voorbeen in Brabant plaats hadden. De Brabanders droegen in laatere iyden zorg, dat dit, in het vervolg altyd in de blyde Inkomsten der Hertogen gesteld werd. Hertog Jan de Ilde stelde op verzoek van verscheide Edellieden, en de Steden, van Brabant eenen Raad aan, wiens besluiten sen ieder, en de Hertog zelf zig moest onderwerpen. De

leden

1

zy geene schattingen, afvorderingen en Bedcri zullen betaalen, zo dat wy niets van hun zullen neemen of vorderen, ten zy ter zaake van eenen krygstogt tot verdeediging van ons Land of t or bescherming van ons Recht, of afweering van onluften, of ten dienste van den Rooischen Keizer, of Koning van Duitschland, of als wy eenen Zoon of Dogter uithuwelyken of eenen Zoon Ridder maaken (6).

(II).

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

Jeden deezes Raads moesten onder eede beloven, den
Hertog en zyne Leenmannen, en de lieden van den Lan-
de, ryk of arm by hun recht te bewaaren, en hun, het
recht, naar hunne beste kennisfe te doen geworden. Zie
de Kaarte van Cortenberg. In het Brabantsch Plakaat-
boek Deel I. Bladz. 122. en volgenden. Hoewel de Raad
van Cortenberg overlange heeft opgehouden, is in deszelfs
plaats de Raad van Brabant gekomen, derhalven is egter
daar door dit voorrecht der Brabanders niet vernietigd, te
ineer, om dat het by de blyde Inkomsten der Hertogen, na
die ophouding, en instelling van den Raad van Brabant,
is bevestigd geworden. Hier uit is derhalven te zien, dat
. niemand in Brabant, zonder dat er een behoorlyk Rechts-
geding over zyn zaak gehouden is, geoordeeld mag wer-
den, en dat zelf ieder Inwooner van Brabant, indien hy
meend door den Hertog benadeeld te zyn, van denzelven
voor den Raad van Brabant recht mag vorderen.

(6) Om dit te begrypen moet men weeten, dat de Hertogen oudtyds zig met hunne Domeinen moesten vergenoegen, zonder het volk gestadig inet Beden lastig te val. len, zo als Mr. Pieter Bort Tractaat over de Domeinen van Holland Deel I, No. 5–8. met opzigt tot de Graaven van Holland verhaald. Op dat de Hertogen niet te kord zouden komen, en dus de Staaten met geene Beeden lastig vallen, mogten zy buiten toestemming van deezen, geene Domeinen verkoopen, of dezelve belasten. Ik zal hier van eenige voorbeelden bybrengen. In het Jaar 1505. stonden de Staaten van Brabant Filip den Schoonen toe, eenige

Dom

[merged small][ocr errors][merged small]
[ocr errors]

(II). Om het ongelyk dat wy iemand gedaan hebben te herstellen, zal men jaarlyks uit de in

kom

[ocr errors]

1

Domeinen te verpanden, zo als ik in dac jaar verhaald
'heb. Op den 4. Maart 1551. stonden de Staaten van Bra-
bant een verkooping der Domeinen tot zesmaal honderd
duizend guldens toe, en op den 27. Augufli van dat jaar
noch tot agtien duizend guldens. Hier moet de belofte vanı
Hertog Wenselaus van den 9. September 1360, om geene
Dorpen binnen de Meyerye van 's Hertogenbosch te zullen
verzetten of verpanden bygevoegd werden. Ik begryp,
dat de zin hier van is, dat de Hertog geene Dorpen toc
Heerlykheden, zal maaken dan met toestemming der Staa.
ten. Dit blykt onder anderen uit de uitgift der hooge
Heerlykheid van Moer Gestel van den 26. Februari 1560.
en van de Heerlykheden Tilburg en Goirle van den 31.0c-
tober 1612. Die dit alles moet opgemaakt werden, dat de
Hertogen zig met hunne Domeinen te vreden moesten hou-
den, en geene Beden vorderen , dan in de gevallen in dee.
ze uiterste wille gemeld. De Beeden mogen boven dien,
om Oorlogen te voeren, die het Land van Brabane niec
raakten, geensins besteed werden. De Staaten bedenger
denklyk om die rede by de blyde inkomsten, dat de Lan-
den en Steden, die de Hercog met gemeenen Oorlog won,
mer Brabant vereenigd zouden werden. Hoewel het waar
is, dat tyde der Hertogen van Bourgondien en Oostenryk
Beden gegeven zyn tot Oorlogen, daar het Land van Bra-
bant geen voordeel van hebben kon. Gelyk Filip de goe-
de in het jaar 1457.. van Brabant eene Beede van honderd
en vyftig duizend goude Filips Ryders, om de Turken te
beoorlogen, bekwam.

Onder de gevallen wanneer Hertog Hendrik verklaarde Beeden van den Lande te zullen vorderen, was ook ten dienste des Roomschen Keizers, of den Koning van Duitschland. De rede waarom er dit bygevoegd word, was dee. ze, om dat het Mark Graafschap van Antwerpen, toen ten Leen van het Duitsche Ryk was: Dus moest de Hertog van Brabant voor dat gedeelte zynes Hertogdoms , wappeer het Keizerryk in Oorlog raakte, zyn aandeel, zo in geld, als in manschap, voor dat Mark Graafschap opbren

gen

[ocr errors]

L A

A A G

[ocr errors]

komsten van het Sonienbosch duizend ponden, en ook 200 veel uit de inkomsten des Lands van Brabant reemen (c).

(III). Wy geeven alle de nieuwe Tienden aan de Kerken en Kerklyke lieden in geheel Brabant, te rug, wien zy met alle Recht toebehooren (d).

(1V).

[ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

gen en vermits het zelve in Brabant ingelyft was, en zyn aandeel in de Beeden van dat Landschap mede betaaalde, was het ten uiterste reedelyk, dat de Beden van Brabant mede de Rykslasten voor het aandeel van dat Mark Graafschap droegen. Deeze Leenpligtigheid werd in het jaar 1442. afgedaan, gelyk ik op dat jaar verhaald heb, dus is dit buiten gebruik.

(c) BUTKENS Tom. I. Livre IV. Chap. V. pag. 266. meend, dat de zin hier van zoude zyn, dat de Hertog tot té rug geving van het geen hy onrechtinatig bezeten had, wil, dat men jaarlyks twee duizend ponden betalen zoude: Hy voegd er het woord Parisis by. Indien dit zo is, zoude die gift duizend guldens Brabants jaarlyks bedraagen, om dat een pond Parazysen tien stuivers Brabants beloopt, zie Schat der Chynsen Bladz. 9. De helft hier van moeft uit de inkomsten van het Sonienbosch, en de wederhelft uit die des Lands van Brabant genomen werden. Die Bosch ligt niet ver van de Stad Brussel. In de Nederlanden is er geen grooter. Voorheen maakte het een gedeelte van het woud van Ardenne uit, dat zig over het grootlte gedeelte van de Oostenryksche en Fransche Nederlanden, het Land van Luik, en Staatsch Brabant uitstrekte. Het Sonienbosch komt den Hertog van Brabant toe, dus kon de Hertog, duizend ponden jaarlyks, uit het inkomen van het zelve bestemmen. Welke hy door de inkomsten van Brabant verstaar, durf ik niet bepaalen. De Beeden kon hy er niet door begrypen, on rede dat die van de Staaten gevraagig en dar žy tot zekere eindens doorgaans ingewilligd were den. Ik gisse liever, dat er de Domeinen door verstaan werden, hoewel ik dit niei valt durf stellen.

(din de Geschiedkundige Beschryving heb ikverhaald, dat de Bisschop van Luik, Hertog Hendrik in den ban

deed,

[ocr errors][ocr errors][ocr errors]

(IV). Dat alle de Jooden en de Woekeraars uit den Lande van Brabant uitgedreven werden, en dat men die geheel uitroeie, zo dat er niemand van hun daar in blyve, ten waare zy als andere Kooplieden, Koopmanichap dryven, en zonder geld op woeker te neemen, willen blyven (e).

(V.)

deed, om dat hy de gemeene weiden in Brabant naar zig genoomen had, en de Geestlyken de nieuwe Tienden ont. hield. In de aantekeningen heb ik gemeld, wat de nieuwe Tienden, en de gemeene weiden zyn.

1 hans gaf Hendrik de Geestlykheid die Tienden te rug. Zyne Opvolgers hebben dit niet naargevolgd. Zy gaven de Geestlyken de nieuwe Tienden, die er by het overlyden van Hendrik waren wel over, dog zulken, die er in latere tyden van de nieuwe landen kwamen, behielden zy ten behoeve hunner Domeinen. Hier uit kan men besluiten , dat men het als eene algemeene grondregel, en Landwet moet aanmerken, dat wanneer de Hertogen een Heerlykheid met de Nieuwe Tienden uitgeven, daar door de Nieuwe Tienden, die er by het uitgeven der Heerlykheid waren, en geenen die er naderhand by kwamen, verstaan werden. Ten waren de Hertogen die met het jus decimandi Novalium dat is met ket Regt om de nieuwe landen te tienen , uitgegeven hadden.

(e) Tweederly soorten van Lieden wil de Hertog dat inen uit Brabant zal verdryven. Eerit de Jooden en ten twee den de Gawer finen. Deezen heb ik door woekeraars vertaald, om redenen hier na te melden. Ik vind niet dat de Opvolgers van den Hertog, de eersten verdreven hebben als in het jaar 1370. en dus honderd en tien jaaren na deezë uiterste wille, ook niet uit hoofde van dien, maar om deeze rede. Zommige Jooden , hadden eenige geweide Ouwelen te Bruffel, mec messen en degens ten spyt des Kristendoms, doorstoken, en het gebeurde, volgens het verhaal, dat er bloed uit die Ouwelen vloeide. De Joo• den die dit bedreeven hadden werden gevat, en levendig verbrand, HARRÆUS Tom. I. pag. 343. & 344. BUTKEN$ IV. DEEL

Том,

[ocr errors][ocr errors]
« VorigeDoorgaan »