Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub

len zoo hoog gesteld, zyn volgens deezen Schry: yer zeer gering te agten (*).

In

O

(*) De vermyding van vleesch-fpysen en verhittende middelen, het genot van de koude lugt, en eene koele levensregeling brengen ongetwy. felt by deeze manier van inentinge het meeste voordeel aan, gelyk de natuurlyke pokjes, op deeze wyze behandeld wordende,

ook veel gelukkiger af loopen. Zeker Zeeuwsch Geneesheer, met naame JOHAN BAGGAART, begreep daar van reeds in de voorgaande eeuw het groote nut, wanneer hy zag, dat de kinderen van den gemeenen man, die met de pokjes langs straat liepen, en byna piets gebruikten, veel gelukkiger door de ziekte kwamen, dan de zulke, welke, vermogen hebbende, al te wel opgepast wierden, en daar door op de gedagten kwam, dat men de fermentatie (want hy meende, dat door de pokstoffe het bloed aan 't gisten gebragt wierd in den beginnę moest tegengaan; in deeze gedagte wierd hy bevestigt. door het leezen van den brief van SYDENHẠM aan den Hr. COLE, en vondt daarom goed syne gedagten bekend te maaken in de voorreden voor een werkje, by weinigen bekend, en ook my eerst voor korten tyd ter hand gekomep: de tytel van hetzelve is. De waarbeyd ontwerd van voor-oordeelen, door, een gesonde redenkavelinge over de ses niet-natuurlyke dingen, waar in getoont werd, dat het bloed kan pecceren in Snelbeid, en bitte, en dat men somtyds te weynig de foogenuamde scbeurbuyk beeft. Met een voor-reden over de Kinder-pokjes; mitsgaders eenige aanmerkingen over. de fermentatie en hoofd- Itoffen, waar in de dwaling van 't Acidum en Alcali klaar werd aangeweefen en wederlegt. Door JOHAN BAGGAART, Med. Doctor tot Middelburg in Zeeland. Tot Middelburg by Micbiel' van Hoekke. 1696. Vervolgens heeft hy syne gedagten verder uitgebreid in een ander werkje, welk den Leezer insgelyks verdient bekend gemaakt te worden. Hetzelve is te Amsterdam by Nicolaas ten Hoorn in 1710. gedrukt, en heeft toc

op:

In een aanhangsel worden twee aanmerkelyke Pag. 44. gevallen medegedeeld, het eene van een vrouws.

pera

opschrift: de Kinderpokken en Mafelen na baren aard, oorzaaken, kentekenen, voortekenen, en genesinge bea febreeven, met wederlegginge van 't oude gevoelen van de Lyders bynaar te doen verstikken door 't sterk uitbroeijen en beete levenswyze, door JOHAN BAGGAART, Stadts Doctor tot Middelburg. De geheele geneezing bestaat, volgens syn begrip, in zoo weinig pokjes te maaken, als mogelyk is; in de stoffe, die dezelve maakt, op den behoorlyken tyd van 't bloed af te scheiden; de reeds afgescheide stof. fe behoorlyk af te leiden, en eindelyk' in het af. weeren of verbeteren der toevallen. Hy heeft daar om een grooten afkeer van alle heete uitdryvende middelen, raad de lyders zoo lang mogelyk uit, het bed te houden, en voor dezelven twee kamers te hebben, om beurtelings dan in de eene, dan wederom in de andere te gaan, ten minsten alle, dag eens, laatende intusschen de lugt door de ledige plaats speelen, mec de deuren en vensters open te stellen, terwyl de lyder daar buiten is. De fpysen, die hy toestaat, zyp zagt, matig verkoelende en bevogtigende, de drank dun verzagtende en niet zwaar voor de maag; het vleesch onthoud hy geheel, en oordeelt ook schadelyk veel vleeschnat te geeven. Hy oordeelt, dat de lyders, zich voor togt en schielyke koude moeten wagten, en dat het schadelyk is, deuren en vensters open te zetten, als de lyders in de kamer zyn, ten minsten zoo fy afgescheide pokjes hebben, die niet door zeer zwaare toevallen verzeld zyn; doch laat hen van het begin tot het einde der ziekte buiten het bed blyven. Een zagt verdoovend middel oordeeld hy puttig, als de lyder niet wel faapen kan. Een gering hartsterkend middel, met het antimonium diapboreticum, meent hy alleen noodig te zyn, wanneeer de kragten te zwak zyn, om de pokjes te doen uitbotten. Het verschoonen van het linnen, houd hy voor zeer noodig, en beveelt, dat het Q95

zelve

persoon, en het andere van een man, die van de kinderziekte herstelden, schoon, sy, zeer ylhoofdig zynde, zich zelven, geduurende eeni.

gen zelve beendroog, doch niet koud of warm zy: alle dagen een schoon hemd aan te trekken, alle vyf of ses dagen schoone lakens te geeven, en vyf of ses maal's daags schoone doeken op het aangezicht te leggen, oordeeld hy zeer noodzakelyk te zyn; laatende in den winter, wanneer in de kamer een eyken vuurtje gestookt word, het linnen wat meêr warmen. In zeer kwaadaartige pokjes, de lyder niet te pynelyk zynde, raad by hem zoo lang buiten het bed te houden, als mogelyk is. Het fterk purgeeren in het begin der ziekte hond hy voor gevaarlyk, gelyk ook de gansch koude levenswyze van hem padeelig word geoordeelt, (hoewel hy toestaat, dat dezelve somtyds, in de zomer en by moey weer, voordeel aangebragt heeft), dewyl de lugtgesteldheid in Zeeland byna elk oogenblik veranderd, meenende, dat men zich hier in niet schikken konne na de Indiaanen, die de lyders met de pokjes niet alleen in de lugt brengen, om te verkoelen, maar boven dien de zelven nog geduurig in het water dompelen. De Hr. BAGGAART brengt ook eenige gevallen by, die der oplettinge waerdig żyn. Zeker landman sterk van lighaam, met een gezonde tropie en glad vel, kreeg de pokjes; hy wist van geen iphuis blyven of broeijen, co hield geene andere dieet, als hy gewoon was, nam ook geene geneesmiddelen in. Het weêr was zagt en goed, en in het afgaan van den zomer. De pokjes kwamen ter behoorlyker tyd wel uit, en telkens, wanneer dezelven zich met een dik vogt verhieven, schrapte hy dezelven op syn aangezicht af met een scheermes; sommige lieten bloed uit, en sommige dupne etter, die hy zorgvuldig afveegde: niet een puistje liet hy tot fyn volkomen wasdom komen. "Hy genas gelukkig, zonder ziek of eenigzins geschonden te zyn. Syne vrouw, die insgelyks de lugt niet ontzag,

doch

[ocr errors]

gen tyd aan de strengste koude hadden blootgesteld. De vrouwspersoon, 23 jaaren oud, by wel

ke

doch de pokjes niet wilde laaten afscheeren, heeft eenige putten behouden, doch is ook gelukkig herfteld. Een soldaat in het hevigste van de pokjes leggende, 't geheele lighaam over vol zynde, hoorde, dat de buiten-werken der sterkte, waar in hy in guarnisoen lag, sterk geattaqueert wierden, en dat fyne medegezellen van dat Regiment sterk in de bres stonden, om zich manhaftig te verdedigen; hy verlangende, mede deel te hebben in den roem, van zich wel gekweeten te hebben, en daartoe van fyne Officieren geen verlof kopnende bekomen, nam den kans waar, sprong uit het bed, kleedde zich aan, en zwom door de gragten, komende nat en beslikt by fyne medegezellen, en helpende ins. gelyks dapper defendeeren. Het gevegt geeindigd zynde, bleef hy verder buiten het bed, welva. rende en naar korten tyd volkomen hersteld. Eene jųffrouw van 20 jaaren, die samenvloeyende pokjes had, en welke op syn raad uit het bed bleef, wierd wel haast veel simmer, wanneer sy, den raad van eenen anderen volgende, zich zeer sterk broeide, zoo zelfs, dat sy, wederom door den Schryver overgehaald zynde, om zich zeer koel te houden, niet dan met moeite genas. Het genot van de koude lugt heeft, volgens fyne ondervinding in de mazelen ook geen nadeel aangebragt, doch hy oordeelt het in deeze ziekte noodzakelyker te zyn, om het bed te houden, maatig gedekt zynde, om dat de koorts doorgaans sterker is, en 't opsitten meer verveeld; voor het overige oor. deelt hy deeze ziekte van weinig belang, alzoo het meest aankomt op de levenswyze; in eene praktyk van 26 jaaren heeft hy nooit iemand aan dezelve verlooren. Eene gematigde warmte is de beste, doch in de pokjes moet de levenswys wat meer na de koude kant hellen, als na de warme.

ke reeds eenige pokjes waren uitgekomen, liep, zeer ylhoofdig zynde, in afweezenheid van die haar oppaffe, uit haar będ, en wierp haar zelve in het water, tusschen elf en een uuren des morgens; na eenigen tyd wierd sy ontdekt, en uit het water gehaald, zonder de minste te kenen van leeven, zoo dat men haar dagt te begraaven, tusschen drie en vier uuren in den namiddag ontdekte men eenige beweeging in de bovenste lip, men haalde een' heelmeester, die haar met veel moeite by haar zelve bragt, en ook van de pokjes herstelde, welke, wan. neer hy haar 't eerst zag, zich niet als pokjes, maar als paersche vlakken vertoonden, doch den volgenden dag wederom te voorschyn kwamen, vervolgens veretterden, en ook droogden.

De man liep in den strengen winter van het jaar 1740., wanneer fyne pokjes byna ryp waren uit het bed omtrent twee uuren in den morgen, in fyn hemd, ging naar het huis van fyn' heer: eenigen tyd aldaar geweest zynde, bedaarde de ylhoofdigheid, en hy wierd wederom gebragt naar het huis , alwaar hy ziek gelegen had, Ichoon hy langen tyd aan de deur van lyn' heer had gestaan, en vervolgens nog eenigen tyd in fyn hemd gebleeven was, kreeg hy geen onge. mak, maar kwam de ziekte gelukkig te boven.

Pag. 54.

« VorigeDoorgaan »