Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub
[ocr errors][merged small]

van ook door de drukking verminderde, en in tegendeel door den hoeft grooter wierd. Als de lyder op den rugge lag, was de zwelling ook minder, en, wanneer hy eenigen tyd wegens ziekte het bed had moeten houden, was dezelve byna geheel verdweenen. Deeze breuk. heeft dit byzondere. 1. Dat de blaas, welke dezelve voor een gedeelte maakt, niet vooraf gegaan word door een breukzak, of verlenging van het buikvlies, en dat dezelve noch door de bekleetfelen, noch door de spieren be. dekt word. 2. Dat het gedeelte van de blaas, welk zich in dit geval vertoont, met het buikvlies, tegen derzelver agterkant gelegen, ten opzigte van de darmen, de plaats van eenen zak bekleed. By het onderzoeken van andere breu. ken, heeft de Schryver ook zakken gevonden, verschillende van die, welke door het buikvlies gemaakt waren, wanneer ,namentlyk het net, of de breede banden van de baarmoeder eenen tweeden zak maakten, die voor de darmen gong. In het volwassen menfch heeft de Schry. ver daarenboven nog waargenomen, dat, wanneer hy, zederd tien of twaalf uuren, niets gegeeten of gedronken, en zich te rusten gelegd had, omtrent zeven droppelen pis, binnen den tyd van twee minuuten uit den linker pisleider kwamen, en in denzelfden tyd ses droppelen uit den regter. Als hy, zonder gegeeten, of gedronken te hebben, zich bewoog met te gaan of op eenige andere wyze, kwamen in plaatse van ses of zeven droppelen, in twee minuu. ten, uit den eenen en anderen pisleider van vyf tot twaalf droppelen in eene minuut. Dertig minuuten, na dat hy eene halve vles vol witten wyn had uitgedronken, vermeerderden de

drop

Ааа 4

droppelen in grootte, en 'er kwamen somtyds zeven of agt agter elkander uit elken pisleider, maar altyd meer uit den linker , dan uit den regter. By andere gelegenheden, wanneer de ontlasting rykelyk was, en vooral als de man hoefte, sprong de pis eenen halven duim ver, en dit gebeurde wel vyf maalen in eene minuut, en in anderhalf uur was hy door de pisleiders kwyt geraakt deels witte, nymerige pis, die weinig reuk had, deels pis, die hooger van kleur was, terwyl de quantiteit van beide overeenkwam met drie vierde deelen van het geen hy had gedronken. Als hy water gedronken had, wierd de pis niet zoo schielyk ontlast, en was ook niet zoo veel in quantiteit; somtyds verliep 'er anderhalf uur, als hy water gedronken had, eer dat men kon merken, dat de ontlasting van de pis vermeerderd wierd. Het blykt daar uit, dat 'er geene we. gen uit de maag naar de blaas zyn, gelyk WILLIS en MORINUS beweert hebben.

Zeldzaam is het, dat men soortgelyke Waarneemingen kan doen, en dus ontdekken, hoe de pis zich door de pisleiders in de blaas ontlast, wat deszelfs loop door deeze buisen kan vertraagen of verhaasten, hoe veel tyd ’er verloopt, na het gebruik van deezen of geenen drank, eer de ontlasting van de pis vermeerderd word, als ook welke evenredigheid 'er is tusschen de quantiteit van de pis, welke in eenen bepaalden tyd ontlast word, en van het vogt, in den zelfden tyd gebruikt. Het geval heeft eens aan F. Color (Traité de l'Operation de la Taille pag. 200.) gelegenheid verschaft, om foortgelyke ontdekkingen te doen, wanneer hy door de pisbuis van eene vrouw eenen zeer grooten

steen

steen gehaald had, en dezelve, als ook de hals
van de blaas, omtrent een half uur , zoo verwy-
dert bleef, dat hy met eene kaars het inwen-
dige van de blaas kon verligten: toen ontdekte
hy, dat dezelve eene olyfkleur had, vogtig,
vetagtig was, en dat op den grond scheen te
zyn eenig vogt, welk vermeerderde, naar maa-
ten, dat 'er eenige vogtigheid kwam uit de twee
pisleiders.

De man, waar van de Hr. Tenon gesproo-
ken heeft, zag 'er geenzins verwyft uit, hy had
sterke spieren, eenen zwaaren baard, at en dronk
weinig, Niep niet veel, had een sterk geheu-
gen, en doordringend oordeel. Syn gezicht,
gehoor, en reuk zyn volmaakt, maar de smaak
is minder. Nooit heeft hy eenigen trek tot den
byslaap bemerkt, en fyne roede word nergens
door veranderd.

[ocr errors][ocr errors][ocr errors]

Proeven over den droes der paerden, in het werk Pag. 173. gesteld door den Hr. MALOUIN. De Schryver heeft door het ontleden van veele paerden, aan deeze ziekte gestorven, geleerd, dat wel in die geene, waar in de ziekte nog in haar begin was, alleenlyk het snot-vlies aangedaan was, doch dat in andere, welke de ziekte langer gehad hadden, of min of meer borst- en buik-ingewanden aangedaan waren, met knobbeltjes, en witte vlakken, die vooral op de long en lever zichtbaar waren, en waar onder ontdekt wierden, kleine verzweeringen vol van foortgelyke fnot, als door den neus ontlast was. Daar door in twyfel geraakt zynde, of de ziekte plaatselyk was, dan of de vogten zelve aangedaan waren, heeft hy drie paerden, welke

dee.

Aaa 5

[ocr errors]

deeze ziekte in eenen hoogen graad hadden, op verscheide wyzen laaten behandelen. In twee heeft hy de finus frontales laaten doorbooren, en op het snot - vlies een wond- middel laaten spuiten: de verharde en gezwolle klieren onder de tong heeft hy laaten openen, en ook inwendige middelen, somtyds buikzuiverende, gebruikt. Aan het derde paerd heeft hy alleenlyk inwendige middelen laaten geeven, en den buik zuiveren, doch geene uitwendige laaten gebruiken. Dit paerd scheen volmaakt hersteld te zyn, doch de ontleding van de andere, wel. ke gedood wierden, heeft geleerd, dat derzel. ver geneezing onvolmaakt geweest was. Het scheen dus hier uit te blyken, dat deeze ziekte, onder die der vogten moest geplaatst worden. Doch dewyl de Hr. La Fosse de jonge, wiens vader, in de ziekten der beesten zeer beroemd, een ander gevoelen had gehad, het gevoelen van den Hr. MALOUIN bleef tegenspreeken, heeft de Academie (gelyk uit het Historische gedeel. te pag. 51. blykt) geoordeelt, dat deeze zaak nog nauwkeuriger verdiende onderzogt te worden, en bevoolen, nog vier paerden, door de genoemde ziekte aangedaan, te dooden en te ontleeden. Doch ook daar door is alle twyfeling niet wech genomen; want in alle deeze paerden zyn de ingewanden gezond, en nergens anders, dan in de finus frontales en maxillares, en in de klieren onder de tong zyn eenige bly. ken van de ziekte gevonden. Intusschen

schynt men te konnen stellen. 1. Dat 'er twee oorzaaken van deeze ziekte zyn, eene uitwendige, welke alleen het snot. vlies aandoed, en eene inwendige, namentlyk eene voorafgaande ziekte, waar door een scherp slymerig vogt ver

wekt

wekt word, welk uit den neus loopt, en het fñot - vlies ook kan ontsteeken. 2. Dat de ziekte, welke aan de eerste oorzaak haaren oorsprong verschuldigt is, meer waargenomen word, dan de andere, waar in sy door den tyd zou konnen overgaan, ten zy dezelve by tyds door plaatselyke middelen overwonnen worde. Doch inen heeft meer proeven noodig, om deeze zaak in klaarder daglicht te konnen stel

len (*).

Ver

[ocr errors]

De HT. LA FOSSE beweert zeer sterk in fyn fraay werk, te Parys in den jaare 1706. uitgegeeven onder den volgenden tytel: Guide du Maré. Schal; ouvrage contenant une connoissance exacte du °Cbevál, a la maniere de distinguer & de guerir ses Maladies; dat de waare zitplaats van den droes altyd is in het footvlies, en noemt derzelven eene ontlasting van slym of snot door den neus met eene ontsteeking of verzweering van het snotvlies, waar by de klieren onder de kaak gezwollen zyn, aan die zyde, alwaar het snotvlies aangedaan is, of ook aan beide zyden, zoo hetzelve geheel en al is aangedaan. Somtyds komt de stoffe egter ook uit de lugt-pyp en long, doch aan deeze ziekte word volgens Tyne meening den naam van droes ten onregte gegeeven. Hy geeft het onderscheid, de oorzaaken, toevallen, kentekenen, en geneezing deezer ziekte nauwkeurig op. Door de middelen tegen de ontsteeking, by tyds gebruikt, door inspuitingen in den neus van afkooksels van verzagtende planter, door de inademing van den waafsem daar van, en

door verkoelende clystceren, geneest men zeer dikwils deeze ziekte, wanneer dezelve eerst in haar begin is, als men te gelyk het paerd niets dan warme zemelen te eeten geeft, welke gedaan worden in eenen zak, die om het hoofd word gebonden, op dat de waafsem daar van te gelyk de

[ocr errors]
« VorigeDoorgaan »