Pagina-afbeeldingen
PDF
ePub
[ocr errors]

geerst-uitlag in tegendeel, die geene scheiding der ziekte maakt, maar toevalliger wyze by dezelve komt, verzeld doorgaans kwaadaartige, of ontsteekings-koortsen, waar by slegte toe: vallen zyn, somtyds reeds in den beginne der ziekte, en openbaard zich door een harde , rasle pols, slapeloosheid, ongeduurigheid, moeyelyke ademhaaling, een rykelyk zweet, bleeke pis met geduurige perssingen, na dat dezelve eerst dik is geweest, pynelyke afgangen, vooral in kraamvrouwen. Zeer slegt moet die soort Pag: ga. gerekend worden, welke zich dan vertoont, dan wederom verdwynt, terwyl de andere toevallen even zwaar blyven, en eene verrotting te kennen geeven. Somtyds doed deeze uitNag de ingewanden even eens aan, als de huid; eene inwendige hitte en uitwendige koude voorspelt eenen aannaderenden dood. In dee. ze omstandigheden is de aderlating van de grootste noodzakelykheid, en moet zelfs herhaald worden, wanneer de beklemming op de borst en de hevigheid der koorts zwaar zyn. By de be.

Pag:55, lette kraamzuiveringen is dezelve van zeer groot nut, en deeze worden daar door bevordert, gelyk de Schryver met een voorbeeld bevestigt, waar uit teffens blykt, dat het Opium om deeze ontlasting te bevorderen geenzins nadeelig is, houdende de Schryver hetzelve in geene ontsteeking schadelyk. De uitbotting van den Pag. 71. geerst-uitsag word door de aderlating bevordert, en de crisis komt daar door tot grooter volkomenheid. In zeer zwakke lyders, of wanneer men de tekenen waarneemt, waar uit blykt, dat de eerste wegen vervuilt zyn, of in de baarmoeder eenige kwaade stoffen zyn ver, gaderd, dan zyn, na een of twee aderlatingen,

Cc¢ %

Zagre

zagte

buikzuiverende middelen boven eene her: haaling derzelven te verkiesen. Geen van beide middelen kan tot eenen zekeren tyd bepaalt worden, en sy konnen zelfs met nut worden gebruikt, wanneer de uitslag reeds te voorschyn

is gekomen. Pag 106.

De Schryver onderzoekt ook zeer breedvoerig de vraag, of de geerst-uitslag toevallig zy, dan wel eene scheiding der ziekte maake, en bevestigt door verscheide Waarneemingen, dat men geen van beide als bestendig waar kan aanneemen. By andere gelegenheden hebben wy

. over dit geschil reeds gehandelt (*), en wy. zen hen, die deeze zaak verder nagaan willen, tot het werk zelve, waar in sy verscheide gevallen zullen vinden, die bevestigen, dat deeze uitsag somtyds eene scheiding der ziekte maakt,

en (*) Zie deeze Bibliotheek 1. D. 2. St. pag. 336. 3. St. pag. 429, 441. IV. D. 1. St. pag. 73. 4.

St. pag. 803. De Hr. COLLIN heeft ook in den jaare 1764. uitgegeeven een werkje, waar van de tytel is: Epijtola ad Ern. Godofr. Baldinger, qua demonstra. tur, pustulas miliares male a quibusdam medicis facti. tias & fymptomaticas dici. Hy verdeedigd zich daar in tegen den Hooggel. Hr. DE HAEŇ, dien hy reeds wederlegd had in fyre Dil. de miliaribus, rectaque bis medendi ratione , doch die in het agtste deel van fyne Rat. medendi daar op had geantwoord. Hy heeft deeze veedediging als eenen brief gezonden aan den Hr. BALDINGER, die (gelyk ook uit ons werk IV. D. 1. St. pag. 73. blykt) zelve den geerst-uitslag gehad heeft, en daar door van eene gevaarlyke ziekte verloft is. De Schryver vraagt, van waar deeze uitsag kome, als 'er geene zwaare koorts is, en de fappen niet tot bederving overgegaan zyn? Waarom dezelve veele jaaren alleen in Leipzig geregeerd heeft, eer dezelve zich naar andere plaatsen verbreidde, daar de geneeswyze in

[ocr errors]

geheel

en ook andere, welke leeren, dat dezelve dikwils toevallig is.

De Spaansche vlieg - pleisters zyn in deeze Pag. 147. ziekte ook zeer goed, en dezelven moeten voor den vierden dag aangelegd worden, doch de- Pag. 150. zelven zyn schadelyk, wanneer de lyder reeds met stuipen is geplaagt, of deeze konnen voorzien worden, vooral, indien de koorts sterk, de lyder mager is, niet slaapen kan, en een zeer verzwakt lighaam heeft. In eene ylhoofdigheid zyn sy ook nadeelig geweest, ten zy dezelve ontstaan was door eene verplaatsing van kwaade, taaye, flymerige vogten naar de hersenen. In zulke kwaadaartige koortsen , Pag. 157. waar in het bloed te dik is, zyn sy van het grootste nut, doch fy brengen groote schaade aan, wanneer hetzelve te dun is.

IX.

[ocr errors]

geheel Duitschland egter eenerley was? Waarom niet op alle plaatsen , alwaar heete geneesmiddelen gebruikt worden, dezelve te voorschyn kome? Hy kan geene rede vinden, waarom de geerst-uitnag niet zoo wel onder de natuurlyke ziekten zoude konnen gerekend worden, als de pokjes en mazelen; herhaald de vraagen, welke fyn broeder in een geschrift, aan den Hooggel. Hr. HALLER gezonden, voorgesteld heeft, zegt, dat dezelven door den Hr. De Haen niet genoegzaam zyn beantwoord, en bewyst, dat, zoo de geerst-uitsag aan het ge. bruik van heete middelen kon worden toegeschree. ven, dezelve reeds ten tyde van SYLVIUS in 1632. zou. de hebben moeten waargenomen zyn. In Weenen word, volgens verzekering van den Hr. COLLIN, dezelve dikwils gezien, schoon ecne zeer verkoelende geneeeswyze gebruikt worde. De Hr. DE HAEN, die het tegendeel beweerd, beriep zich op den Hr. QUARIN, en nu toont deeze Schryver, da die Heer juist het tegenovergestelde verzekerd,

Ссс 3

[ocr errors]

Observationes clinicè ad du£tum medica.

tionum in nosocomio generali Varsavienfi. Varsavia Em Dresda, apud Mich. Groell. Fasciculus I. 1767. plag: 35 Fasciculus II. Præfatur aliqua de signis morborum 1768. plag. 43. 8*.

d. i.

Ĝeneeskundige Waarneemingen, aange

tekend in het groote Hospitaal te War schauw. Eerste en Tweede Stuk.

[ocr errors]
[ocr errors]

è ongenoemde Schryver, die Geneesheer

is van het groote Hospitaal in Warschauw, heeft voorgenomen een Syftema der giekten uit te geeven, zeggende daarop reeds gedagt te hebben, voor dat de Hr. SAUVAGES het lyne uitgaf. Hy is egter zoo veel te min- . der daar door afgeschrikt, om fyn voorneemen te volbrengen, dewyl hy vondt, dat in het werk van den Hr. SAUVAGES de veele vreem. de benaamingen, de onvolkome befchryvingen van eenige ziekten, de willekeurige schikking der claffen, en andere afwykingen van de na. tuur wezenlyke gebreeken zyn,

en hy zelve de ziekten alleen door haare tekenen dagt kenne. lyk te maaken.

De namen der ziekten in het eerste stuk van deeze Waarneemingen, en eenige bygevoegde aanmerkingen geeven eene proeve van fyn fa

men

menstel, en men vindt daar in namen, die van veele niet beter zouden verstaan worden, als die van den Hr. SAUVAGES, zoo sy niet door eene verklaaring verzeld wierden; gelyk zyn Ephemerina crapulatides, Ampberina latica vulgaris, Cephalalgia bregmatica, Monómæris aftbmatico-exanthematica; welke ziekten en meer andere hy volgens fyne Waarneemingen in het Hospitaal te Warschauw na enkelde gevallen beschryft , zoo dat hy in de beschryving der ziekte en geneeswyze verscheide aanmerkingen inlascht.

Zeer dikwils is de pols, volgens de gedagte Pag. 17. van den Schryver, een bedriegelyk teken van de koorts, dewyl hy verscheide maalen heeft waargenomen, dat de pols zeer natuurlyk was, Pag. 19, schoon men andere en veele tekenen van koorts in den lyder waarnam. De etter , die uit de

Pag. 21, vogten gebooren word, kan, gelyk hy meent, opgeslorpt zynde, wederom haaren voorigen aart aanneemen. De dies critici & indices wor. den van hem in waarde gehouden. Hy spreekt Pag. 24,

, van eene fchurft, welke drie jaaren lang duurde, en elken zevenden dag te voorschyn kwam, doch kort daarna met eene aamborstigheid eindigde, en door den koorts - bast volkomen overwonnen wierd. Eene regtítyvigheid, door

Pag. 34. een onmaatig gebruik van brandewyn ontstaan, wierd door eene aderlaating geneezen. Twee

Pag. 39 vrouwen heeft hy in het Hospitaal, die reeds twee jaaren geplaagt zyn geweest met de geel. zugt, en eene verzweering aan de voeten, en by welke de geele kleur verdwynt, zoo dra de verzweeringen behoorlyk vogt geeven, en integendeel gezien word, als dezelven droog zyn. Dat de witte vloed in vrouwen ontstaan kan, Pag 40, wanneer de ontlasting der aambeijen belet is, be

wyst

Ccc 4

« VorigeDoorgaan »