Pagina-afbeeldingen
PDF

ceris. Referebatur de libertis Afranii Dextri Confulis, incertum fua, an fuorum manu, fcelere, an obfequio perempti. Hos alius, quis? Ego (fed nihil refert) poft quaeftionem fupplicio liberandos, alius in infulam relegandos, alius morte puniendos arbitrabatur. Quarum fententiarum tanta diverfitas erat, ut non poffent effe nifi fingulae. Quid enim commune habet occidere, & relegare ? non Hercule magis quam relegare & abfolvere : quanquam propior aliquanto eft fententiæ relegantis, quae abfolverit, quam quae occiderit. Utraque enim ex illis vitam relinquit, hæc adimit: cum interim & qui morte puniebant, & qui relegabant, una fedebant, & temporaria fimulatione concordiae difcordiam differebant. Ego poftulabam, ut tribus fententiis conftaret fuus numerus, nec fe brevibus induciis duæ jungerent. Exigebam ergo, ut qui capitali fupplicio afficiendos putabant, discederent à relegante, nec interim contra absolventes mox dissensuri congregarentur, quia paululum referret, an idem difpliceret, quibus non idem placuiffet. Illud etiam mihi permirum videbatur, eum quidem, qui libertos relegandos, fervos fupplicio aficiendos centu

iffet, coa&tum effe dividere fententiam : hunc autem, qui libertos morte mul&taret, cum relegante numerari. Nam fi oportuiffet dividi fententiam unius, quia res duas comprehendebat, non reperiebam, quemadmodum poffet jungi fententia duorum tam diverfa cenfentium. Atque adeo permitte mihi, fic apud te, tanquam ibi : fic pera&ta re, tanquam adhuc integra, rationem judicii mei reddere ; quæque tunc carptim, multis obftrepentibus dixi, nunc per otium jungere. Fingamus tres omnino judices in hanc caufam datos effe : horum uni placuiffe perire libertos ; alteri, relegari ; tertio, abfolvi : utrum ne fententiæ duæ collatis viribus novilimam periment, an feparatim unaquaeque tantundem quantum altera valebit : nec magis poterit cum fecunda prima conneéti, quam fecunda cum tertia ? Igitur in Senatu quoque numerari tanquam contrariæ debent, quæ tanquam diverfae dicuntur. Quod fi unus atque idem & perdendos cenferet & relegandos, num ex fententia unius & perire poffent & relegari ? Num denique omnino una fententia putaretur, quæ tam diverfa conjungeret ? Quemadmodum igitur cum alter puniendos, alter cenfeat rele

[ocr errors]
[graphic]

gandos, videri poteft una fententia, quæ dicitur à duobus : quae non videretur una, fi ab uno diceretur ? Quid ? lex non aperte docet dirimi debere fententias occidentis & relegantis, cum ita difceffionem fieri jubet ; Qui haec fentitis, in hanc partem : qui alia omnia, in illam partem ite, qua fentitis ? Examina fingula verba, & expende. Qui hæc cenfetis, hoc eft, qui relegandos putatis, in hanc partem, id eft, in eam, in qua fedet, qui cenfuit relegandos. Ex quo mapifeftum eft, non poffe in eadem parte remanere eos, qui interficiendos arbitrantur. 32ui alia omnia ; animadvertis, ut non contenta lex dicere alia, addiderit, omnia. Num ergo dubium eft, alia omnia fentire eos qui occidunt, quam qui relegant ? in illam partem ite, qua fentitis. Nonne videtur ipfa lex eos, qui diffentiunt, in contrariam partem vocare, cogere, impellere ? num confulere etiam ubi quifque remanere, quo tranfgredi debeat, non tantum folennibus verbis, fed manu geftuque demonftrat ? At enim futurum eft, ut fi dividantur fententiae interficientis & relegantis, praevaleat illa, quae abfolvit. Quid iftud ad cenfentes ? quos certe non decet omnibus artibus,

i

* omni ratione pugnare, ne fiat, quod eft mitius:

oportet tamen eos qui puniunt, & qui relegant, abfolventibus primum, mox inter fe comparari, fcilicet ut in fpe&aculis quibufdam fors aliquem feponit ac fervat, qui cum victore contendat : fic in Senatu funt aliqua prima, funt fecunda certamina : & ex duabus fententiis eam, quæ fuperior exierit, tertia expe&tat. Quid- quod prima fententia comprobata, cæteræ perimuntur? Qua ergo ratione poteft effe non unus atque idem locus fententiarum, quarum nullus eft poftea ? Planius repetam, nifi dicente fententiam eo qui relegat, illiqui puniunt capite, initio ftatim in alia difcedunt, fruftra poftea in eo diffentient ab eo, cui paulo ante confenferint. Sed quid ego fimilis docenti, cum difcere velim, an fententias dividi, an iri in fingulas oportuerit ? Obtinui quidem, quod poftulabam : nihilominus tamen quæro, an poftulare debuerim, an abftinere, quemadmodum abftinuit is, qui ultimum fupplicium sumendum esse censebat. Nescio an jure, certe aequitate poftulationis meae viétus, omiffa fententia fua, accessit releganti : veritus fcilicet, ne, fi dividerentur fententiæ (quod alioqui fore videbatur) ea, quae abfolvendos effe cenfebat, numero praevaleret. Etenim longe plures in hac, una, quam in duabus fingulis erant. Tum illi quoque, qui au&oritate ejus trahebantur, tranfeunte illo deftituti, reliquerunt fententiam ab ipfo auétore defertam, fecutique funt quafi transfugam, quem ducem fequebantur. Sic ex tribus fententiis duæ fa&tæ, tenuitque ex duabus altera, tertia expulfa : quæ cum ambas fuperare non poffet, elegit ab utra vinceretur. Vale.

[graphic]

X V. C. PLINIUS JUNIORI SUO S.

Оывклv. te tot pariter missis voluminibus, fed oneravi, primum, quia exegeras: deinde, quia fcripferas tam graciles iftic vindemias effe, ut plane fcirem tibi vacaturum (quod vulgo dicitur) librum legere. Eadem ex meis agellis nunciantur. Igitur mihi quoque licebit fcribere, quae legas, fit modo unde chartæ emi poffint: quæ fi fcabræ bibulæve fint, aut non fcribendum, aut neceffario quicquid fcripferimus boni malive, delebimus. Vale,

« VorigeDoorgaan »