Pagina-afbeeldingen
PDF

Id est, tanti rem videri, quanti actoris intersit. l. 6. C civ. 1 1 4g. 5. Fulcinius dicebat, vi possideri quoties vel non dominus, cùm tamen possideret, vi dejectus est. l. 8.

- Titulus xvii. — Uti possidetis.

1. Ait praetor, uti eas aedes quibus de agitur, nec vi, ncc c/am , ncc precariò alter ab altero possidetis, quo minùs ita possideatis, vim fieri veto. l. 1. pr. 23, s. 2. Hujus interdicti proponendi causa hæc fuit. Quod separata esse debet possessio à proprietate : fieri etenim potest, ut alter possessor sit, dominus non sit : alter dominus quidem sit, possessor verò non sit : fieri potest, ut et possessor idem, et dominus sit. l. 1. §. 2. C. civ. 544, 2228. 3. Inter litigatores ergò quoties est proprietatis controversia, ant convenit inter litigatores uter possessor sit, uter petitor, aut non convenit. Si convenit absolutum est, ille possessoris commodo, quem convenit possidere, ille petitoris onere fungetur. Sed si inter ipsos contendatur uter possideat, quia altcruter se magis possidere adfirmat, tunc si res soli sit, in cujus possessione contenditur, ad hoc interdictum remittitur. l. 1. §. 3. Incerti juris non est ortâ proprietatis et possessionis lite, priùs possessionis decidi oportere quæstiouem. l. 3. C. de interd. pr. 23, s. 6. Omnis de possessione controversia aut eo pertinet, ut quod non possidemus nobis restituatur, aud ad hoc, ut nobis retinere liceat quod possidemus. l. 1. §. 4. 5. Perpetuò autem hoc interdicto insunt haec, quod nec vi, nec clàm, nec precariò, ab illo possides. l. 1. §. 5. Quod ait prætor in interdicto nec vi, nec clàm , nec precariò alter ab altero possidetis, hoc eo pertinet, ut si quis possidet vi, aut clàm, aut precariò, si quidem ab alio, prosit ei possessio : si verò ab advérsario suo, non debeat eum, propter hoc quod ab eo possidet, vincere: has enim possessiones non debere proficere palàm est. I. 1. §. ult. Justa an injusta adversùs caeteros possessio sit, in hoc iuterdicto nihil refert : qualiscunque enim possessor, hoc ipso quod possessor est, plus juris habet, quàm ille qui non possidet. I. 2. C. civ. 2228. 6. Hoc interdictum duplex est: et hi quibus competit et actores, et rei sunt. l. 3. §. 1. pr. 27. Titulus xix. — De itinere, actuque privato. 1. Hoc interdicto prætor non inquirit utrùm habuit jure servitutem impositam, an non, sed hoc tantùm an itinere actuque hoc anno usus sit non vi, non clàm, non precariò. Et tuetur eum, licèt eo tempore, quo interdictum redditur, usus non sit. I. 1. §. 2. v

[ocr errors]

Amnum ex die interdicti retrorsùm computare debemus. 1. 1. §. 3. v. l. 2. C. undè vi. pr. a3. 2. Is cujus colonus, aut hospes, aut quis alius iter ad fundum fecit, usus videtur itinere, ve! actu, vel viâ, et idcircò interdictum habebit, h. 1. §. 7. C. civ. 2228. 3. Si ego tibi fuudum precariò dedero cmi via debebatur, et fu rogaveris precariò, ut eâ viâ utavis, nihilominùs utile interdictum mihi esse. 1. 1. §. 1 1. Quoties enim colonus meus, aut is cui precariò fundum dedi viâ utitur, ego ire intelligor, propter quod et rectè dico me itinere usum. d. §. 1 1. Non enim opinio tua, sed mea quaerenda est. d. §. r 1. 4. Si quis supradicto tempore anni non vi, non clàm, non precariò itinere usus sit, vcrùm posteà mon sit usus, sed clàm precariòve, videndum est, an ei noceat, et magis est, ut nihil ei noceat, quod attinet ad interdictum. Nec enim corrumpi aut mutari quod rectè transactum est, superveuiente delicto potest. l. 2. V. I. 1. §. ukt. Sicut non nocet ei qui sine vitio usus est, quod eodem anno viiiosè usus est, ita emptori, haeredique non nocebit, quod ipsi vitiosè usi sunt, si testator, venditorve rectè usi sunt. l. 6. 5. Reficere sic accipimus, ad pristinam formam iter et actum reducere, hoc est, ne quis dilatet, aut producat, aut deprimat, aut exaggeret, et aliud est euim reficere, longè aliud facere. 1. 3. §. i5. / * 6. Si quis servitutem jure impositam non habeat : habeat autem velut longæ possessionis prærogativam, ex eo quod diù usus est servitute, interdicto hoc uti potest. l. 5. §. 3. V. l. 1 o. ff. si serv. vind. l. 1. C. de servit. l. 2. cod. eod. V. T. seq. l. 3. §. 4.

[ocr errors]

1. Æstatetii incipere sic peritiores tradiderunt ab æquinoctio verno, et finiri æquinoctio autumnali. Et ita senis mensibus aestas, atque hyems dividitur. l. 1. §. 32. W. s. ne quid. im fl. publ. f. un. §. 8.

2. Si diurnarum aut nocturnarum horarum aquæ ductnm habeam, non possum aliâ horâ ducere, quàm quâ jus habeatn ducendi. l. 2. C. civ. 7o2.

3. Hoc jure utimur, ut etiam non ad irrigandum, sed pecoris causâ, vel amoenitatis aquâ duci possit. l. 3.

4. Ductus aquæ eujus origo memoriam excessit, jure constituti loco habetur. ]. 3. §. 4. V. s. Tit. prox. l. 5. §. 3. C. civ. 64o, s. 69o, s.

Titulus xxi. — De rivis.

1. Si quis novum canalem, vel fistulas in rivo velit collocare, cùrn id nunquàm habuerit, utile ei hoc interdictum futurum

[ocr errors]
[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

Labeo ait. Nos et hic opimamur utilitatem ejus qui ducit, sine in-
commoditate ejus cujus ager est, spectandam. l. 3. §. a. C. civ. 7oo.
Titulus xxiv. — Quod vi aut cläm.
1. Prætor ait, quod vi ant clàm factum est, quæ de re agitur,
id cùm experiendi potestas est, restituas. Hoc interdictuin restitu-
torium est : et per hoc occursum est calliditati eorum qui vi aut
clàm quædam moliuntur : jubentur enim ea restituere. Et parvi
refert utrùm jus habuerit faciendi, an non. Sive enim jus habuit,
sive non, tamen tenetur interdicto, propter quod vi aut clàm
fecit : tueri enim jus suum debuit, non injuriam comminisci. l. 1.
d. l. §. 1. et a.
a. Vi factum videri, Quintus Mucius scripsit, si quis contrà
quàm prohiberetur fecerit : et mihi videtur plena esse Quinti
Mucii definitio. l. i. §. 5.
Sed etsi contra testationem, denuntiationemque fecerit, idem
esse Cassellius et Trebatius putant. Quod verum est. l. 1. §. 7.
3. Clàm facere videri Cassius scribit, eum qui celavit adver-
sarium, neque ei denuntiavit, si modò timuit ejus controversiam,
aut debuit timere. Idem Aristo putat, eum quoque clàm facere,
qui celandi animo habet eum quem prohibiturum se intellegerit :
et id existimat, aut existimare debet se prohibitum iri. l. 3. §.
pen. et ult.
4. Si alius fecerit me invito, temebor ad hoc ut patientiam
præstem. l. 7.
5. Est et alia exceptio de quâ Celsus dubitat an sit objicienda,
et putà, si incendii arcendi causâ, vicini ædes intercidi, et quod
yi aut clàm mecum agatur, aut damni injuriâ, Gallus enim du-
bitat, am excipi oportéret, quod incendii defendendi causd fac-
tum non sit. Servius autem uit, si id magistratus fecisset, dandam
esse: privato non esse idem concedendum. Si tamen quid vi aut
clàm factum sit, neque ignis usquè eo pervenisset, simpli litem
*stimandam: si pervenisset absolvi eum oportere. l. 7. §. 4. V. s.
ad leg. aquil. I. 49. §. 1. p. 64.
6. Ad quaedam quæ non habent atrocitatem facinoris vel sce-
leris, ignoscitur servis, si vel dominis, vel his qui vice domino-
rum sunt, obtemperaverint. l. 1 1. §. 7.
7. Hæreditas dominæ locum obtinet. l. 13. §. 5. iu f.
8. Opus quod à pluribus pro indiviso factum est, singulos in
solidum obligat. l. 15. §. a.
9. Hoc interdicto tanti lis æstimatur, quanti aetoris interest
id opus factum esse, officio autem judicis ita oportere fieri resti-
tutionem judicandum est, ut in omni causâ eadem conditio sit
actoris quæ utura esset, si id opus, de quo actum est, neque vi
ueque clàm factum esset. !. 15. §. 7. .
Titulus xxv 1. —- De precar/o.
1. Precarium est quod precibus petentis ut e ndum conceditu
( tamdiù ) quamdiù is qni concessit patitur. l. 1. C. civ. 2236.
2. Distat (precarium ) à donatione, eo quod qui donat, sic
dat nc recipiat: at qui precariò concedit, sic dat quasi tunc re-
cepturus, cùm sibi libuerit precarium solvere. l. 1. §. 2. C. civ. 894.
3. Est simile (precarium) commodato. Nam et qui commodat,
rem sic commodat, ut non faciat rem accipientis, sed ut ei uti re
commodatâ permittat. I. 1. §. 3. C. eiv. 1875.
4. Habere precariò videtur qui possessionem vel corporis,
vel juris adeptus est, ex hâc solummodò causâ, quod preces ad-
hibuit, et impetravit ut sibi possidere, aut uti liceat. Veluti si
me precariò rogaveris, ut per fundum meum ire vel agere tibi
hiceat, vel ut in tectum, vel in aream ædium mearum stillicidium,
vel tignum in parietem immissum habeas. In rebus etiam mobili-
bus prccarii rogatio constitit. l. 2. §. 3. l. 3. et l. 4. C. civ. 1 , 28.
5. Cùm precariò aliquid datur, si convenit, ut in calendas ju-
&as precariò possideat, numquid exceptione adjuvandus est,
ne antè ei possessio auferatur? sed nulla vis est hujus conven-
tionis, ut rem alienam domino invito possidere liceat. I. 12. V. k.
1 7. §. 3. ff. commod.
6. Enm qui precariò rogavit, ut sibi possidere liceat, nancisci
possessionem non est dubium. An is quoque possideat, qui ro-
gatus sit, dubitatum est. Placet autem penès ütrumque esse eum
hominem, qui precariò datus esset: penès eum qui rogasset, quâ
posscderat corpore : penès donainum, quia non discesserit animo
possessione. I. 15. §. 4.
7. Duo in solidum precariò habere non magis possunt, quàm
duo in solidum vi possidere, aut clàm. Nam neque justae, neque
injustae possessiones duæ concmrrere possunt. 1. 19. V. l. 3. §. 5.
Titulus xxvrrr. — De glande legendd.
1. Ait prætor, glandem quae eae illius agro in tuum cadat, quo-
minùs illi tertio quoque die /egere, auferre liceat, vim fieri veto.
Glandis nomine omnes fructus eontinentur. I. un. d. l. §. 1.
Titulus xxx. De liberis c.rhibendis, item ducendis.
1. Interdùm magis (apud matrem ) quàm apud patrem morari
filius debet, ex justissimâ scilicet causâ. 1. 1. §. 3. l. 3. §. 5. V. s. de
Divort. n. a. C. civ. 3o2, 3o6. - -
2. Certo jure utimur, ne benè concordantia matrimonia jure
patriae potestatis turbentur. Quod tamen sic erit adhibendum, ut
patri persuadeatur, ne acerbè patriam potestatem exerceat. l. 1.
§.ult. in f. 1. 3. §. 5. in f.

[graphic]

... LIBER QUADRAGESIMUS QUARTUS.

TituLus 1. De eaeceptionibus, præscriptionibus, et præjudicars.
1. Reus in exceptione actor est. l. 1. pr. 168, s.
2. Exceptio dicta est, quasi quaedam exclusio quae (inter ) op-

[ocr errors][merged small]

poni actioni cujusque rci solet, ad eludendum id quod in intentionem, condemnationemve deductum est. l. 2. . 3. Replicationes nihil aliud sunt quàm exceptiones, et à parte actoris veniunt : quæ quidem ideò necessariæ sunt, ut exceptiones excludant. Semper enim replicatio idcircò objicitur, ut exceptionem oppugnet. l. 2. §. I. 4. Sed et contra replicationem solet dari triplicatio, et contra triplicationem rursùs et deinceps multiplicantur nomina, dùm aut reus aut actor objicit. 1. 2. §. 3. 5. Solemus dicere quasdam exceptiones esse dilatorias, quasdam peremptorias : ut putà dilatoria est exceptio quæ differt aetionem, veluti procuratoria exceptio dilatoria est : nam qui dicit non licere procuratorio nomine agi, non prorsùs litem inficiatur, sed personam evitat. I. 2. §. 4. pr. 168, s. 6. Exceptiones aut perpetuæ et peremptoriae sunt, aut temporales et dilatoriæ. Perpetuæ atque peremptoriæ sunt quae semper locum habent, nec evitari possunt, qualis est doli mali, et rei judicatæ, et si quid contra leges senatusveconsultum factum esse dicetur: item pacti cönventi perpetui, id est, ne omuinò pecunia petatur. Temporales atque dilatoriae sunt quæ non semper locum habent, sed evitari possunt: qualis est pacti conventi temporalis, id est, ne fortè intrà quiuquennium ageretur. l. 3. 7. Is qui dicit se jurasse, potest et aliis exceptionibus uti cum exceptione jurisjurandi, vel aliis solis : pluribus enim defensionibus uti permittitur. l. 5. Nemo prohibetur pluribus exceptionibus uti, quamvis diversæ sunt. l. 8. 8. Exceptiones quæ personae cujusque cohærent, non transeunt ad alios. Veluti ea quaim socius håbet exceptionem quod facere possit, vel parens, hom competit fidejussori. l. 7. Rei autem cohærentes exceptiones etiam íidejussoribus competunt, ut rei judicatæ, doli mali, jurisjurandi, quod metùs causâ factum est. Igitur et si reus pactus $it in rem, omnimodò competit exceptio fidejussori. d. 1. §. 1. 9. Modestinus respondit : Res inter alios judicata, aliis non obest. Nec si is contrà quem judicata est, hæres exstiterit ei, contra quem nihil pronuntiatum est, haereditariam ei litem inferenti, præ$cribi ex eâ sententiâ posse, quam proprio nomine disceptans, àntequàm hæres exstiterit, excepit. l. 1 6.V.T. seq. l.3. C. civ: 1351. 1 o. Si res judicata esset ex faisis instrumentis, si posteà falsainveniantur, nec rei judicatæ præscriptionem opponi. l. 1 1. pr. 48o. , 1 1. Omnes excéptiones quæ reo competunt, fidejussori quoque, etiam invito reo, competunt. l. 1 9. C. civ. 2o36. 1 2. Rei majoris pecuniæ præjudicium fieri videtur, cùm ea quæstio in judicium deducitur, quae vel tota vel ex aliquâ parte communis est quæstioni de re majori. l. 21. . • • •

« VorigeDoorgaan »