Pagina-afbeeldingen
PDF

JA ER BOE K EN,

inhoudende een Verhael van de
ME R KWA ER DI G S TE

GESCHIEDENISSEN,

die voorgevallen zyn binnen den omtrek der

V E R E EN I G DE
P R O V I N T I E N,

sedert het begin des jaers MDCCXLVII, het jaer der
Verkiezinge van zyne Doorluchtige Hoog-
heit, Prins WILLEMDEN IV, hoogl ged,
tot Stadhouder van Holland enz.

[ocr errors][ocr errors][graphic]
[ocr errors]

die zich door zyne Zinnepoppen en Brabbelingen eenen naem gemaekt heeft. Past dit ieinand, het zou ons passen, die een Werk van die mature onder handen hebben, dat van allerhande Lezeren in de hand genomen en onderzocht word. Hoe zeer wy echter hier naer trachten, 't is uit den aerd der zake zelve onmogelyk, naerdien aen ieder zynen wil te geven aen allen niet kan behagen. Onze jaerboeken te vervullen met gemeene gevallen, die dagelyks gebeuren, zou mogelyk velen behagen en den besten aftrek maken, maer weinigen genoegen geven, die toeleggen om Echte Stukken te verzamelen, ten einde 's Lands Historien hier door in tyd en wyle te bevestigen. Branden, Moorden, Doodslagen, Ongelukken, Onweders en Onheilen, hier uit voortgevloeid, behagen doorgaens 't Gemeen, zoo wel als zy de nieuwsgierigheid gaende maken, maer hier valt de vrage wat zy veel al doen tot 's Lands Historie. Wy herhalen niet in 't breede wat wy deswegens voorhenen gezegt hebben, maer dit is zeker dat, indien wy, ten aenzien van den eenen, hier omtrent iets inwilligen, wy ook dit aen anderen verpligt zyn, terwyl het dikwils niets anders dan algemeene gevallen blyven, die meer betrekking hebben tot den byzonderen Ingezeten, dan tot het algemeen. Maer is, by voorbeeld, een Brand van dien aerd, dat de Regeering hier omtrent order dient te stellen, het zy tot den herbouw van het verlorene, het zy tot onderstand van hun, die er door geleden hebben; bet is gewisselyk onze zack den zelven aen te teekenen MDCCLVII. A en en der geheugenisse te bevelen, op dat de weerelt zie dat de Overheid alleszins zorge draegt om het Welzyn van den Onderdaen te bevorderen. Dus is het ook onze post, zoo veel wy het met de Vonnissen kunnen bevestigen, de Straf over Moorden en hatelyke Doodslagen te melden, om de wereld te doen zien dat het kwaed niet ongestraft blyve, maer te keer gegaen worde. Onweders en Rampen, hier uit voortgevloeid, kunnen van dien nasleep zyn of worden, dat zy veelal tot bederf van menigten strekken en 's Lands Verlichtinge van Schattinge behoeven. Ongelukken, bekennen wy, behooren niet allen tot onzen taek, maer velen kunnen zoo zeldzaem zyn en met zulke omstandigheden gepaerd gaen, dat zy der opmerkinge en geheugenisse verdienen. Gebeurtenissen, die zelden voorvallen, gelyk het vereeuwigen van Instellingen, hoewel het zeker is dat zy eens, schoon dikwils niet, in onzen leeftyd gebeuren moeten, behooren zekerlyk tot qns bedryf, te meer wanneer de geest hier omtrent werkzaem geweest is, om ze door Gedenktekenen en Munten voor het geheugen te bewaren, gelyk mede het oprichten van Pronkstukken in Kerken en openbare Gebouwen, of het aenleggen van nieuwe Gestichten ten dienste van 't algemeen. Met dasdanige Verhalen gelooven wy het gros onzer Lezeren geenen ondienst te doen. Maer gansch anders is 't 'er geschapen, wanmeer de Jaerboeken opgevuld zyn met Plakaten. Doch dat wy dezen in onze Verzameling noodig hebben, zal een oordeelkundig Lezer ligtelyk toestaen; jammer ondertusschen is het, dat velen dezer Plakaten hunnen oorsprong hebben uit de overtredingen der Onderdanen, die veel al doen zien, dat zy niet het welzyn van het algemeen, maer

hun eigen belang, zoeken te bevorderen. Menigmacl

[ocr errors]

mael eischen ook de Vernieuwingen der Ordonnan-
tien en Wetten van 's Lands Overheden, dat zy
met meer uitgebreidheid worden in het licht gege-
ven. Hier aen veel te bekorten, ware het rechte
oogmerk gemist. Dit is dan oorzaek dat onze bla-
deren menigmael boven het peil uitdyen. Maer hier
omtrent overwege men, of men ons thans niet dank
zegt, dat wy in vroeger tyden de Reglementen Re-
formatoir en de Plakaten van 's Lands Impositien,
zoo na mogelyk, hebben te boek geslagen. Staet
men dit toe en worden die Stukken met genoegen be-
waerd, men zy ons nu even gunstig over anderen,
schoon zy van een andere nature zyn, en zelfs
van ieder niet even zeer begrepen worden. Gemak-
kelyk zal men bevroeden dat wy hier het oog heb-
ben op het stuk van de Zylvestenyen in de Gronin-
ger Ommelanden. Dit echter is een werk daer de
Provintie Stad en Lande zoo vele jaren zwanger
van gegaen heeft, dat wy zekerlyk misdaen zouden
hebben, indien wy 'er iets van bekort hadden; en
van dien aerd is ook het Reglement van de Proces-
Order in de Ommelanden. Ieder Provintie heeft
dus het zyne, en dus geven wy Elk wat Wils,
gelyk het ons betaemt.
Aen den anderen kant hooren wy klagten, dat
wy ons te veel ophouden met Kerkelyke Zaken, en
bier in te breedvoerig hebben uitgeweid; doch dat
de Kerk onafscheidelyk is van den Staet zal nie-
mand ontkennen, en de gevallen hier omtrent te
toetsen is zekerlyk een deel der Historie van ons
Vaderland. Kerkelyken ondertusschen, wanneerzy
zien dat wy trachten onpartydig te zyn in onze
Verhalen, gelyk wy altoos zoeken te doen, zullen
het ons dank wyten, en hierom onze Jaerboeken

hoogachten.

« VorigeDoorgaan »